Moestuin - april 2012

De tijd lijkt weken lang stil te staan in de moestuin. Maart en april zijn grotendeels winderig, koud, en droog. Er groeit nauwelijks iets, niet zo goed voor mijn motivatie. Gelukkig gaat het de afgelopen week beter, en de natuur zet dan alles op alles. In enkele dagen zie je de tuin groen worden.

Tuinbonen
In februari gepoot. Na ruim drie weken komen de kiemen pas boven de grond, en daarna gebeurt er een hele tijd nauwelijks iets. De afgelopen twee weken begint de groei op gang te komen. Natuurlijk doet het onkruid daar aan mee, vandaag ga ik beginnen met die altijd doorlopende klus: wieden. De tuinbonen zien er nog wat ielig uit, ik ben benieuwd wat ze gaan doen.

De in februari gepote tuinbonen

Aardappelen
Schoonvader zorgt altijd voor pootaardappelen, die zijn er zat op het Groningse akkerbouwbedrijf van de familie. Deze week heb ik 50 poters in de grond gestopt. Het weer was verbeterd en ik had er zin in. Geduldig heb ik mooie ruggen geharkt, dat gaat handig met de grote hooihark.

vijf rijtjes aardappelen dit jaar

Fruitbomen
De fruitbomen lijken de weg kwijt door de kou. Het pruimeboompje heeft een heel klein beetje gebloeid, alsof de nachtvorst schade had aangericht. De "oude" appelboompjes beginnen nu pas uit te lopen en moeten nog gaan bloeien. De lei-fruitboompjes lijken het minst aangedaan: er wordt mooi gebloeid en de dit voorjaar gepote lei-pruimeboompjes lopen mooi uit. Het zit wel goed in die hoek.

appelbloesem bij de lei-fruitboompjes

Rabarber
De rabarber was keurig op tijd boven de grond: in maart. Ik heb er toen al regelmatig water bijgegoten omdat rabarber daarvan houdt. Dat hoeft bij die eerste groei ook weer niet teveel te zijn. Vooral als de rabarber volop in het blad staat verdampt het veel vocht door het grote bladoppervlak, en dan moet je erbij zijn met de gieter. De laatste weken heeft de rabarber de smaak ook te pakken en zoals te zien is: we kunnen stelen gaan trekken.

De rabarber doet het goed

Sla
In de broeibak gaat het ook wel goed. Er staan verschillende soorten sla in en het begint allemaal mooi te groeien. Ik heb de bak veel dicht gehad vanwege de kou. Omdat ik meer van sla van de volle grond houd, die is steviger, ben ik blij dat de ramen er nu vanaf kunnen. Ik plant elke twee weken vijf of tien plantjes, zodat we vanaf eind mei doorlopend sla uit de tuin kunnen halen.

Verschillende sooorten sla in de broeibak

Magnolia en prunus 
De magnolia heeft ook ernstige schade van de nachtvorst ondervonden. Normaal zit de boom in de tweede helft van april vol met die mooie wit met roze bloeisels. Dit jaar zitter er maar een paar bloeisels helemaal bovenin. Jammer, het is zo'n mooi gezicht.
De prunus daarentegen laat de natuur op haar mooist zien: De vuistregel voor de bloei van de prunus is Koninginnedag. En guess what: De boom staat vandaag volop met prachtige jonge bloesem te pronken, een juweeltje.

De bloeiende prunus op Koninginnedag

Boek: The Road - Cormac McCarthy

Dit is een donker en ijskoud verhaal. Het is ook ontroerend en hartverwarmend. Het haalt je uit je comfort zone, en toch wil je het in één adem uitlezen. En dat kan ook want het is geen vuistdikke roman, maar kort en bondig, soms haast als poëzie.
Cormac McCarthy is voor mij geen bekende schrijver. Ik was zijn naam eerder tegengekomen bij de film No country for old men, de verfilmig uit 2007 van het gelijknamige boek, ik moet 'm nog kijken. Die film kreeg maar liefst 4 Academy Awards.
Cormac McCarthy lijkt geen aardige geruststellende boeken te schrijven. Je komt er de donkere kanten van het bestaan tegen, en geweld wordt gepresenteerd as-is, in al zijn bruutheid en genadeloosheid.

Een vader en een zoon trekken door een verlaten en vernielde wereld. Het is niet duidelijk wat zich heeft afgespeeld, maar het moet verschrikkelijk zijn geweest. Steden zijn vernietigd, bijna alle mensen zijn omgekomen, bossen zijn verbrand, en er zijn geen vogels meer. Alles is zwartgeblakerd, of grijs van de steeds maar weer opwaaiende aswolken.

De vader en de zoon reizen naar het zuiden, met hun weinige bezittingen in een winkelwagentje en een pistool met nog twee kogels. Onderweg moeten ze zich schuil houden voor rondzwervende bendes die overleven door kannibalisme.

Ze zoeken naar voedsel en bruikbare spullen in leegstaande huizen. Hun gesprekken zijn kort. Hun reis wordt moeilijker en moeilijker. De vader wordt steeds zieker en beseft dat hij gaat sterven. Juist als de jongen alleen verder moet, ontmoet hij een gezin waar hij in opgenomen wordt.

Het einde van het boek lijkt me niet bedoeld als happy end. Daarvoor is er te weinig veranderd, ook voor het gezin is het overleven een onmogelijke opdracht. En als lezer blijf je zitten met al die dilemma's die het boek opgeroepen heeft.

Door zijn hoofdpersonen in zulke extreme omstandigheden te plaatsen worden de grote vragen heel sterk uitvergroot.

Wat is het goede handelen ? De man en de jongen spreken over de goede mensen, die het licht dragen,  en de slechte mensen die anderen doden en opeten. De man kiest soms voor lijfsbehoud en bestaanszekerheid. Hij doodt een bandiet met de voorlaatste kogel. De jongen wil helpen, het weinige voedsel delen, een oude man meenemen. Hij is bij uitstek de lichtdrager in dit verhaal.

Wat is liefde? De jongen achterlaten in die godverlaten en vijandige wereld, of hem doden met de laatste kogel, voordat hij zelf sterft ?

Wanneer en hoelang blijf je hopen ? Er is geen enkele reden of gebeurtenis of waarneming die hoop oproept of een sprankje licht geeft. Toch gaan ze door met de dagelijkse strijd om het bestaan.

De man en de jongen praten weinig. Cormac Mc.Carthy staat bekend om zijn meesterlijk vermogen om in korte dialogen heel veel op te roepen: een emotie, de sterkte van een relatie, een karaktertrek. In The Road is dat volop aanwezig, en je wordt rijk beloond als je die kernachtige dialogen rustig leest en goed tot je laat doordringen. Cormac Mc.Carthy is 76 jaar oud en heeft een 11 jarige zoon. Zijn gesprekken met zijn zoon waren inspiratiebronnen voor The Road.

CDA Landbouwberaad

Deze week was de tweede samenkomst van het CDA Landbouwberaad, gehouden in het Kulturhus in Oene.
Voordat we de landbouw induiken eerst even over dat Kulturhus: wellicht kent niet iedereen het doel van een dergelijk bouwwerk. Het idee ervoor is ontstaan in Zweden, vandaar de Zweedse benaming Kulturhus. Het was bedoeld om in de dorpen op het uitgestrekte platteland van Zweden de basisvoorzieningen voor vitaal dorpsleven beschikbaar te houden. Je kunt denken aan kinderopvang, basisonderwijs, medische zorg, welzijn, en verenigingsleven van allerlei sportieve en culturele aard.
In het Oosten van ons land is het concept overgenomen, vooral in de provincies Overijssel en Gelderland. Momenteel worden ook in de provincie Utrecht in allerlei dorpen Kulturhusen gebouwd. Hier vind je nuttige informatie over Kulturhusen in Nederland, en hier is meer te vinden over het Kulturhus in Oene.

Kulturhus Oene

Terug naar het CDA Landbouwberaad. In januari is een eerste avond gehouden in Twello. We moesten er naar een grotere zaal verhuizen door de onverwacht grote opkomst van zo'n 70 geïnteresseerden. Veel boeren natuurlijk, maar ook beleidsmedewerkers, adviseurs, en juridisch deskundigen, afkomstig uit de provincies Gelderland en Overijssel, van Tubbergen tot Beuningen.
Deze week was de opkomst laag: een kleine 20 deelnemers. Natuurlijk wordt dan 's avonds de vraag gesteld: Wat hebben we fout gedaan, waar zitten al die mensen nou ? Er lijkt me weinig reden tot ongerustheid. Waarschijnlijk zit een volgende keer de zaal weer tjokvol. Het deelnemen aan dit soort overlegcircuits is sterk onderhevig aan de waan en de drukte van de dag, dat zie je overal gebeuren. De betrokkenheid in Twello was dusdanig groot dat ik wel vertrouwen heb in een vaste harde kern van deelnemers.

Op naar de inhoud: Waarover spreken wij op zo'n avond ? Er zijn twee hoofdthema's:

1. Hoe kun je anno 2012 op een verantwoorde manier agrarisch ondernemen en daar ook een fatsoenlijke boterham mee verdienen ?
2. Hoe kan het CDA en de politiek daarbij helpen ?

Ik ben onder de indruk gekomen van de passie van de boeren voor hun vak. Dit zijn innovatief ingestelde agrarische ondernemers die voortdurend bezig zijn om belangrijke thema's als voedselveiligheid, diervriendelijkheid, en ecologische zorg voor hun land te vertalen naar hun bedrijfsvoering. Dat is knap, des te meer omdat ze voortdurend op de schopstoel zitten van de publieke opinie. Ze hebben te maken met een ronduit fnuikend ondernemersklimaat: procedures verlopen traag, vergunningen zijn schreeuwend duur, en wet- en regelgeving in Nederland zijn zo streng dat we het braafste jongetje in de Europese klas zijn, maar ons zelf uit de markt prijzen als we niet op letten.
De term verdienmodel is meerdere malen genoemd. De boeren hebben behoefte aan inkomenszekerheid. Meer en meer worden boeren blootgesteld aan de global market, en de eindeloze landbouwsubsidies uit Brussel zijn in rap tempo afgebouwd. Begrijpelijk, maar de slinger slaat weer door. Dat geeft een verhoogd  risico dat we de nationale voedselvoorziening, een vitale productiesector, zwaar laten beschadigen of zelfs ter ziele gaan. En welk land wil nou voor zijn voedsel teveel afhankelijk zijn van het buitenland ?
Het is nodig om een nieuwe balans te zoeken in de driehoek agrarisch ondernemer, global market, en overheid. Uitspraken dus over het nationale belang van de agrarische sector en daaruit voortvloeiend meer duidelijkheid over financiële waarborgen voor een bestaansminimum.

Wat ten nadele werkt van de slagvaardigheid van de boeren is hun individualisme en hun specialisering. Ook op de beide avonden van het CDA Landbouwberaad merk je dat: geen één boerenbedrijf is hetzelfde, en allemaal zijn ze gehecht aan baas op eigen erf. De discussie op die avonden is dan ook van de hak op de tak en moeilijk te besturen.

Op de tweede avond hebben we ons vooral bezig gehouden met vraag 2: Hoe schakelen we het CDA in om in de landelijke politiek boerenwelzijn  te bevorderen?
Allereerst gaan we een resolutie indienen op het aanstaande CDA partijcongres. De resolutie vraagt om het officieel instellen van het landbouwberaad als een soort van agrarische denktank voor het CDA. Als de resolutie aangenomen wordt, begint het echte werk, en dan ook met erkende status: standpuntvorming over de grote agrarische thema's. Dat moet leiden tot praktische en concrete voorstellen waarover op landelijk niveau een politiek besluit kan worden genomen in de Tweede Kamer.
Er is veel werk aan de winkel voor het CDA Landbouwberaad, een klus met veel maatschappelijk belang.

Ter dood veroordeeld

De komende week speelt het grote geheim zich weer af, te heilig haast om te verwoorden: God wordt om het leven gebracht.

Goede Vrijdag komt er aan: dag van duisternis, ingestorte idealen, desillusie, zinloosheid, EINDE.

Dat deze dag de meest zinvolle van alle dagen is, dat kan ik haast niet bevatten. Elk jaar weer moet ik het horen: Hij werd om onze ongerechtigheden verbrijzeld, de straf die ons de vrede aanbrengt was op Hem.

Modern Day Crucifixion  by Destiny 952

Ik heb een rol in dit historisch drama, het gaat over mij. Word stil, doe mee, lees, luister, of zing.

1 april Palmzondag: Marcus 14: 1-15 en 47
2 april: Johannes 12: 1-11
3 april: Johannes 13: 21-33 en 36-38
4 april: Matthéüs 26: 14-25
5 april Witte Donderdag: Johannes 13: 1-15
6 april: Goede Vrijdag: Johannes 18: 1-19 en 42
7 april stille Zaterdag: Matthéüs 27: 57-66

Weekend Giethoorn

Daar staan we dan op rij, van de jongste naar de oudste, de drie broers en twee zussen Dijkgraaf. Op een praam ergens in de Weerribben, op een grijze maar gelukkig wel droge zaterdagmiddag. We zijn gaan fietsen met tandems, want we zijn sinds lange tijd weer een weekend bij elkaar. En dan verzin je dit soort dingen.

De Dijkgraaf broers en zussen

Best wel boeiend, een paar dagen met elkaar optrekken. Broer E. heeft een mooi vakantiehuis gevonden voor 10 personen, in Zuideinde, zeg maar de onderkant van Giethoorn. Daar passen we, met partners, prima in. Ik arriveer op zaterdagochtend, de rest heeft de housewarming party en een nachtje slapen al achter de rug. De aanvullende boodschappen worden gedaan, want natuurlijk sjouwen we van alles zelf mee maar ontbreken er een paar dingetjes. Zo blijkt er geen vaatwasborstel te zijn, niet echt praktisch.

Vakantiehuis Waterrijck aan de Petersteeg

We drinken koffie en besluiten 's middags een tandemfietstocht te gaan maken. GenA zijn daar al een paar jaren mee bezig en vertellen enthousiaste verhalen over deze vorm van fietsen. Proberen maar ! Bij Restaurant Zwaan wordt van alles verhuurd, en daar kunnen we terecht voor de tandems. Het is een mooie dag en de tandems blijken erg in trek te zijn. Gelukkig hebben ze er nog drie en dat is voldoende.
De eerste proefritjes worden op het parkeerterrein uitgevoerd. Gelijktijdig afzetten en afstappen is eigenlijk het belangrijkste, verder fietst het als vanzelf. En inderdaad, het grote voordeel van de tandem is dat je heel gemakkelijk met elkaar praat, en zeker met twee tandems naast elkaar is er sprake van een zeer onderhoudend theekransje. Waarom de vrouwen collectief weigeren om in de driverseat te gaan en achterop willen, is me overigens een raadsel .

Tandems klaarmaken

Al fietsend ontdekken we weer zoiets mals van elkaar: we hebben niet zo veel met de kop van Overijssel. Onafhankelijk van elkaar melden we dat we het mooi vinden om hier eens een keer te fietsen, maar dat we er nooit zouden willen wonen. Klaarblijkelijk blijven we Veluwnaren en gehecht aan de droge zandgronden met bos en heide.
's Avonds gaan we gezellig gourmetten, en na afloop is er koffie met zelfgebakken appeltaart en koffiekoek. Er komen stokoude spelletjes voor de dag, wie kent er nog Stap-op of Padvinderen ? Het is allemaal van een huiselijke gezelligheid die we van vroeger kennen. Van lieverlee krijgen de gesprekken diepgang en vertrouwelijkheid en het is maar zo laat.

De Andalusische kip, jawel

Op zondag gaan we naar de kerk. Dat hebben we meegekregen, en niemand heeft er afscheid van genomen. Daar ben ik blij mee, want daarmee delen we het belangrijkste waar je in je leven voor kunt gaan: God liefhebben. 's Ochtends gaan we naar een klein christelijk gereformeerd kerkje in St. Jansklooster: een doopdienst met ds. Kater. 's Avonds wordt het de St.Stephanuskerk in Hasselt, de grote kerk zeg maar, waar een geweldig orgel staat. Eerlijk gezegd maakt dat de dienst tot een feest voor me, ik geniet intens van orgelmuziek in een kathedrale kerkruimte.
's Middags gooien we onze culinaire talenten in de strijd en maakt E. Andalusische kip. Hij vertelt dat het overigens net zo goed smaakt als je het Toscaanse of Provencaalse kip noemt, terwijl je toch een wezenlijk ander menu aanbiedt.
Alles koek en ei dus, geen gedoe, zo met elkaar ? Nee, er zijn alleen maar kleine wrijvingen en eigenaardigheden die je vergeten was van elkaar, of die je voor het eerst ontdekt. En het is ons aardig gelukt om daarin inschikkelijk te zijn en iedereen in zijn of haar waarde te laten. Een geslaagd weekend.

EU-Veluwnaar

Waarom zeuren mensen toch zo over Europa ? Daar willen ze niet bij horen, want het kost ons alleen maar geld, en we verliezen ook nog onze zelfstandigheid.
En dan vergeten we gewoon maar even hoe dat in Nederland zit. Ik ben een Veluwnaar, en geen Fries. Ik ben gehecht aan mijn geboortestreek, ik heb er veel familie en vrienden wonen. Dat heb ik niet met Friesland.  Maar er komt natuurlijk geen moment de gedachte in me op om Friesland los te spitten en de zee in te laten drijven, zoals vorig jaar een grappenmaker voorstelde in een Facebook-evenement dat in een paar dagen tijds razend populair werd.

Ik weet het, dit is een flauwe analogie-redenering. Maar in de zestiende eeuw lag dit anders: De éénwording van de Verenigde Provinciën in 1588, aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog, had heel wat voeten in de aarde. De vrijheidsgezindheid van de verschillende provincies, steden, kwartieren, en gewesten was groot, en een Zeeuw en een Fries voelden zich geen Nederlanders. Er waren dringende redenen van economische en militair-politieke aard die zwaarder wogen dan het welbegrepen eigenbelang. En daarom kreeg de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden stap voor stap vorm, vaak met een pragmatische aanpak van de leiders van toen.

Bij de éénwording van Nederland speelden vrijheid van godsdienst en daarmee vrijheid van het Spaanse juk onder koning Filips II een belangrijk rol.
De oprichters van de voorlopers van de EU hadden een soortgelijk ideaal:  Ze wilden door het aaneensmeden van de economieën van de Europese landen bewerkstelligen dat er geen oorlog meer zou kunnen ontstaan. Daarom werden in 1951 de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal en in 1975 de Europese Economische Gemeenschap opgericht. Dat streven is steeds een belangrijke motor geweest in de ontwikkeling van de EU.
In Buitenhof van zondag 4 werd Herman van Rompuy, voorzitter van de Raad van Europa, een uur lang geïnterviewd. Hij bracht dit zelfde ideaal ook meerdere malen naar voren: De EU heeft ons vrede en welvaart gebracht.

En hoe zit het dan met dat geld, waarom zouden we netto-betalers willen zijn, we betalen toch netto 150 euro per hoofd van de bevolking ? Dat klopt, maar dat is maar een deel van het verhaal. Wanneer ook gekeken wordt naar de groei van het BBP (bruto binnenlands produkt) ten gevolge van de interne markt van de EU - Nederland profiteert hier als handeldrijvende en exporterende natie enorm van - dan ziet het plaatje er anders uit: die groei levert ons een kleine 2000 euro per hoofd van de bevolking op, zie b.v. hier en hier.
Ook het verlies van zelfstandigheid is maar ten dele aan de EU en aan Brussel te wijten. De omarming van een wel heel liberale vorm van kapitalisme heeft gezorgd voor een concentratie van economische macht bij het internationale bedrijfsleven. En daar beslissen economische warlords zonder enige vorm van democratische checks and balances over ons wel en wee.

Ik ben een EU-Veluwnaar, dat zal duidelijk zijn. Vraag me niet of ik een warm hart heb voor Europa, want dat heb ik niet zo sterk. Maar vertel me niet dat we er beter mee kunnen stoppen, want dat lijkt me kortzichtig, bekrompen, en oliedom.

Boek: De verdovers - Anna Enquist

De nieuwe roman van Anna Enquist ligt in het boekenmandje, en hij leest als een trein. Boeiend tot de laatste bladzijden, met vaart geschreven, door iemand die wat mij betreft de kunst van het schrijven verstaat. Een doktersroman, jazeker, maar niet in de gebruikelijke betekenis van stuiverromannetje.

 Anna Enquist was een aantal maanden te gast in het VUMC. Ze  vertelt achterin het boek het volgende:
In mijn eigen vak, de psychoanalyse, gaan we ervan uit dat het voor de patiënt in de meeste gevallen heilzaam is te voelen wat er in hem of haar omgaat. Daartoe moet de weerstand tegen het verborgen gevoel worden bewerkt en opgeheven. Als het gevoel werkelijk beleefd mag worden komt het tot rust en verdwijnen de symptomen.
De anesthesist beschermt zijn patiënt juist tegen het voelen en acht zijn werk geslaagd als de patiënt totaal geen weet heeft van de pijn die hem tijdens de ingreep wordt aangedaan. Deze tegenstelling fascineerde mij al jaren.

De hoofdpersonen in de roman zijn psychotherapeut Diederik (Drik) de Jong, zijn zus Suzan, zwager Peter, en dochter Roos, en de nieuwe patiënt van Drik: Allard Schuurman.
Drik probeert zijn  normale leven weer op te pakken na het overlijden van zijn vrouw Hanna. Hij begint zijn praktijk met één nieuwe patiënt: Allard Schuurman, student psychiatrie, die als onderdeel van zijn opleiding een leertherapie moet doen. Het wordt een moeizaam traject: Drik krijgt geen vat op zijn patiënt.
Zijn zus Suzan is een succesvolle anesthesiste. Ze verschilt sterk in karakter van haar broer: ze is voortvarend en doortastend, geniet van haar vak, en is er bedreven in. Eigenlijk gaat haar leven op rolletjes, haar enige twijfel is de relatie met haar dochter Roos, die is moeizaam. Dat wordt ingewikkelder als ze ontdekt dat haar dochter een vriendje heeft. Suzan wil daar graag over praten, maar weet geen ingang te vinden.
Drik komt veel bij zijn zuster en zwager Peter, die evenals hij psychiater is en geschoold in de psychoanalyse.
Op zeker  moment ontdekt Drik dat zijn patiënt Allard niet langer psychiatrie studeert, maar is overgestapt naar de studierichting anesthesiologie. Hij is terecht gekomen bij de vakgroep waar ook Suzan werkt. Drik vraagt zich af of hij de therapiesessies moet beëindigen vanwege deze verstrengeling van zijn privé en zijn beroepsmatige relaties, maar hij besluit om door te gaan. Een fatale fout.....
Ogenschijnlijk kleine gebeurtenissen en foute keuzes leiden tot een ingewikkeld kluwen van onoplosbare  problemen. Eenmaal hier aangekomen lees je het boek zo snel mogelijk uit om te weten hoe het afloopt.

Het boek geeft een heel indringend beeld van de hektiek op de operatiekamer, en wat dat doet met de medische specialisten. Anna Enquist weet dat heel knap te beschrijven.
Ze doet dat ook bij het werk van Drik. Dat  roept bij mij echter irritatie op: wat een voortdurend gepeuter in je eigen en andermans psyche, vermoeiend zeg.

Ik heb één belangrijke kortsluiting met het boek, en dat had ik ook met een eerdere roman van haar die ik jaren geleden las: Ik vind het zo "innerlijk koud " in die twee boeken. De mensen leven er hun leven, en met een beetje geluk gaat het hen wel, maar vaker treft hen het ongeluk. Door blind toeval, of door kleine oorzaken met grote gevolgen, zoals in deze roman. De laatste regels van het boek verwoorden die godverlaten kou indringend:
Glimlachend gaat Suzan naast Hettie zitten. Straks zal ze een man in slaap brengen, zo diep dat hij er geen weet van heeft dat de neurochirurg zijn schedel openzaagt. Ze zal zorgen dat hij geen pijn heeft, maar op het hoogtepunt van de procedure zal ze de toevoer van het slaapmiddel moeten stopzetten en de man langzaam bij bewustzijn laten komen. Traag zal hij uit de verdoving omhoog zwemmen en bovenkomen in een onbegrijpelijke, gruwelijke wereld.