TV-serie: The Crown (2016)

Een mooie Netflix serie, die me doet denken aan het populaire Downtown Abbey, maar veel beter is. Het  is een serie met uitersten: veel kijkplezier, maar ook een toenemende emotionele winter. Het wordt kouder en kouder tussen de hoofdpersonen.
Ik heb genoten van de oogstrelende beelden van het hofleven: tot in de details ziet alles er prachtig uit, het lijkt me historisch allemaal heel verantwoord. Er zijn schitterende opnamen van de paleizen en kastelen, de parken, en de landschappen.

De hoofdpersonen: koningin Elizabeth, Churchill, prinses Margaret, en prins Philip

Maar de sterkste beelden zijn de pareltjes van non-verbale communicatie tussen de spelers. Op een aantal momenten hebben die een enorme zeggingskracht. en dat maakt de storytelling dan heel sterk. Momenten die mij zijn bijgebleven: de blikken die Elizabeth en Philip uitwisselen als ze horen dat koning Edward VI overleden is. Of de bijna tastbare spanning tussen Elizabeth en Margaret wanneer er weer eens iets moet worden uitgepraat tussen de beide zusters. En een hele mooi vond ik de verbazing van de oude kasteelheer in Schotland als hij ontdekt dat de koopster van zijn Castle of Meyl, tot wie hij zich aangetrokken lijkt te voelen, de koningin-moeder is. En last but not least de close up scenes van het kroningsritueel: fantastisch.

Het verhaal concentreert zich op de relaties van Elizabeth, vooral die met haar echtgenoot prins Philip, en die met haar zuster Margaret. Die relaties komen onder zware druk te staan wanneer Elizabeth tot vorstin wordt gekroond. Haar plichtsgevoel dwingt haar steeds om te kiezen voor landsbelangen en eeuwenoude tradities.
Prins Philip is voortdurend op zoek naar vernieuwing van de monarchie. Als telg uit  Deense en Griekse koninklijke families heeft hij een andere verhouding met de tradities van het Britse Koninklijke Huis dan Elizabeth. Dat geeft toenemende spanningen. De warme verhouding in het begin verkoelt meer en meer. De wijze waarop ze Philips steeds naar de tweede plaats wijst en inperkt in zijn ambities en daarmee haar huwelijk in de waagschaal stelt is tenenkrommend. Kom op meid, be nice for the boy !

The Crown is aanleiding voor nieuwe analyses van het huwelijk van Elizabeth en Philip

De verhouding met Margaret is een andere. Hier draait het om ambitie en jaloezie.Elizabeth wordt door haar naasten eigenlijk "te licht" gevonden voor het uitoefenen van het koningschap. Vooral Margaret heeft sterke ambities, waar geen ruimte voor is. Daarnaast is haar liefdesrelatie met Peter Townsend een bron van ruzie en onenigheid. Elizabeth heeft te maken met sterke krachten in de regering en in de Church of England die een huwelijk afkeuren en dat plaatst haar in één van die onmogelijke loyaliteitskeuzes: familie of taak en plicht ?

Sutherland werkt aan het portret van de 80-jarige Churchill

Er zit een ruime portie humor in de serie. Ik waarder vooral Winston Churchill, oude brompot, die op schitterende wijze de oude Britse regeer-aristocratie vertegenwoordigt. Het zorgt voor hilarische momenten.
Ook hier is er een scene waar een gevoelig moment prachtig gevangen is in beelden. Wanneer de schilder Sutherland, bezig met een portret van Churchill, hem confronteert met de  schilderijen die Churchill maakte na het overlijden van zijn dochtertje Marigold, zien we het stoere masker wijken: even is hij heel kwetsbaar.

Landelijke Presentdag 2017

Eind januari is het weer tijd voor de landelijke Presentdag in Conferentieoord Landgoed Zonheuvel in Doorn.
Waren we er vorig jaar met zijn vijfen, dit jaar rijd ik er weer in mijn eentje naar toe. Margreet is er al, zij is een dag eerder begonnen met het coördinatorenprogramma.
Ik heb al vaker verteld over de sfeer op de Landelijke Presentdag: Professioneel, gastvrij, en creatief, een heel eigen nestgeur, ik houd er van.

Bij de opening treft me de toespraak van voorzitter Erik Dannenberg. Hij vertelt over zijn ervaring als straatkrantverkoper bij de poort van het Philips Stadion. Daar wordt die dag het najaarscongres gehouden wordt van Divosa, de Vereniging van leidinggevenden in het sociale domein. Erik Dannenberg zal deze dag beginnen als de nieuwe Divosa voorzitter, maar doet eerst wat ervaringen op als dakloze zwerver.

Erik Dannernberg vertelt over zijn ervaring als straatkrantverkoper

Hij vertelt dat hij het meest geraakt werd door de mensen die hem achteloos voorbij liepen, voor wie hij niet meetelde, alleen maar een zwerver was. Dan hoorde hij nog liever dat mensen zijn straatkrant niet wilden kopen, maar hem wel een goede dag toewensten. In die korte ontmoeting zat meer gelijkheid, zo vond hij.

Het grootste deel van de ochtend werd gevuld met de eerste workshopronde. Opnieuw ben ik naar de workshop over Umoja gegaan, het verbinden van de lokale kerk met de lokale buurt. Ik heb er in het verslag van vorig jaar uitvoerig over geschreven. Lokale Afrikaanse kerken zijn er mee begonnen: ter plekke en met alle mensen van de lokale gemeenschap kijken wat je kunt doen om het leven te verbeteren. De dienende kerk, diakonaat in actie.

De christelijke hulpverleningsorganisatie Tear en Stichting Present hebben de handen ineen geslagen om samen het Umoja programma aan de kerken te presenteren.
Derk Tel van de Kandelaarkerk in Amersfoort vertelde over de eerste ervaringen die zij als pilotgemeente hadden opgedaan. Daar was al een werkgroep Open Huis die bezig was te inventariseren hoe de gemeente van de Tabernakelkerk een openhuis gemeenschap voor de buurt kon worden. Ze besloten "niet onmiddellijk in de actie te schieten", maar tijd te nemen voor het opbouwen van een breder draagvlak in de gemeente, en voor het verdiepen van de visie en het onderbouwen ervan met een bijbels fundament. Er zijn gespreksavonden gehouden en er wordt veel bijbelstudie gedaan. De predikant houdt elke twee maanden een "Umoja preek".

Dat lijkt op een degelijke voorbereiding. Ik heb minder gehoord over concrete projecten en resultaten. In Afrika is dat waarschijnlijk directer en materiëler: Er zijn bijvoorbeeld voorzieningen nodig voor schoon drinkwater, of gebouwen voor zorg en onderwijs,
Ik verwacht dat we in Nederland meer te maken krijgen met immateriële nood: eenzaamheid, werkloosheid, of juist burnout door hoge werkdruk en overvolle dagen en weken, steeds maar door. Welke hulp kunnen we als kerk-in-de-buurt bieden, en waar is behoefte aan ? Iemand merkte op, en dat vond ik heel belangrijk: Hoe zet je iemand in zijn kracht en zorg je voor gelijkwaardigheid, en niet voor afhankelijkheid ? Hier valt nog veel te ontdekken.

Na een onderhoudende lunch ben ik huiswaarts gegaan: de muzikale voorbereidingen voor de zondagochtend moesten ook nog gedaan worden. Volgende keer wellicht weer de hele dag.

Trots op het CDA verkiezingscongres

Ik ben niet zo'n congresbezoeker als het om het CDA gaat. Ik zet me, met veel plezier,  in voor de lokale afdeling in onze gemeente, maar mijn zaterdagen in en vooral om het huis zijn me dierbaar. Dat ontspant me en geeft me energie.
Maar afgelopen zaterdagmiddag heb ik er voor gekozen om het landelijke CDA verkiezingscongres te bezoeken. In de nieuwe Midden Nederland Hallen in Barneveld, dus in de buurt. Ik heb er geen spijt van gehad, sterker nog: het heeft me bezield en geïnspireerd, en dat had ik niet verwacht. Ik heb echte democratie in actie gezien.

Speech van Sybrand Buma tijdens het CDA verkiezingscongres

Dat gebeurde vooral bij de behandeling van de amendementen op het landelijke verkiezingsprogramma. Een landelijke werkgroep heeft het concept verkiezingsprogramma gemaakt, met meerdere consultatiemomenten in de regio's, en een CDA1000 dag waarop duizend CDA-ers een dag lang brainstormden over het programma.
Op het concept programma waren honderden wijzigingsvoorstellen binnengekomen: de amendementen. Een aantal ervan zijn gistermiddag aan de aanwezige CDA-leden ter besluitvorming voorgelegd. En daar zag ik echte democratie in actie.

Eén van de amendementen ging over de verhoging van de Defensiebijdrage. Alle CDA-ers vinden dat die omhoog moet, maar de vraag is hoeveel ? De NAVO-norm is 2 % van het BBP. Het Europees gemiddelde ligt rond de 1,5 %, en Nederland zit daar nog weer onder. De programma werkgroep had voorgesteld om te streven naar 1,5 % verhoging. De voorstellers van het amendement wilden klare wijn schenken en kozen niet voor streven naar maar voor een welbepaalde verhoging van 1,5 %. Dat leidde tot een stevige uitwisseling van meningen. Het bestuur wilde voorzichtigheidshalve ruimte laten in de omvang van de verhoogde bijdrage, vanuit de zaal waren er vele reacties waarin werd aangedrongen op duidelijkheid. Het lijkt een subtiel verschil, maar er werd heel verschillend over gedacht. De voorzichtige, pragmatische aanpak, of een radicale en duidelijke stellingname ? De leden hebben het laatste woord..... Er werd gestemd, en de keus viel op duidelijkheid: 1,5 % moest het zijn, zo beslisten 1500 CDA-ers.

Een tweede amendement ging over het voorstel van de programmacommissie om de OV jaarkaart voor studenten te vervangen door een bijdrage voor de reiskosten van huis naar de plaats van onderwijs. Ook hier werd weer fel gedebatteerd, door jong en oud. Opnieuw kozen de 1500 CDA-leden ervoor om een andere koers te varen dan het bestuur: de OV-jaarkaart moet er blijven.

Iedereen praat mee tijdens deze discussies: de landbouwer van de Veluwe, de patriciër uit Friesland, de burgermeester van Den Bosch, de werkende huismoeder uit Assen en de studente uit Leiden. Hier is een dwarsdoorsnede van de Nederlanders aanwezig, en samen besluiten we welke koers we willen varen in dit land.
Zo doen we dat, dit is echte democratie. Het maakte me trots zaterdagmiddag !

Nieuwjaarsreceptie gemeente Epe

Ik kom er graag, op de Nieuwjaarsreceptie van de gemeente Epe. Op de eerste of de tweede maandagmiddag in het nieuwe jaar, om half vijf, vaste prik. Beneden word je bij je binnenkomst welkom geheten en de weg gewezen naar de garderobe en en de plaats van samenkomst. Bovenaan de trap staan de burgermeester en zijn echtgenote gevolgd door de wethouders klaar om je een voorspoedig 2017 toe te wensen.  Daarna loop je langs de Expositieruimte van de Ring en kun je beginnen met het handenschudden en gelukwensen van de vele bezoekers, en natuurlijk wordt er goed voor de inwendige mens gezorgd.

Ik hou van die mengelmoes van volksheid en bevlogenheid. Jong en oud, autochtone Veluwnaren en nieuw-gevestigden, sporters, cultuurliefhebbers, ondernemers, welzijnswerkers, dorps- en buurtvertegenwoordigers, lokale politici, kerken, brandweer en politie, alles loopt door elkaar, begroet oude bekenden, of maakt kennis met een nieuw gezicht.
Er zit energie in dit gezelschap, betrokkenheid op lokaal welzijn , de passie om te knokken voor een zaak waar je in gelooft, waar je tijd in stopt, samen met de anderen van je groep of club, stichting of vereniging. Dat maakt het inspirerend om hier bij te zijn.

De Vrijwilliger van het Jaar en de winnaar van de Sportprijs 2016

Na een poosje houdt burgermeester Hans van der Hoeve zijn Nieuwjaarstoespraak. Hij heeft een ijzersterk begin:
"Mag ik even uw aandacht ? Aandacht is iets bijzonders. Aandacht is een recht van u allemaal. Waarbij ik me afvraag waarom aandacht ontvangen toch zo makkelijk is en geven zo moeilijk. U luistert nu uiteraard naar mijn verhaal, of bent u wellicht meer bezig met waar de hapjes blijven of wie u zo dadelijk nog wil spreken? Het woord aandacht fascineert mij. Aandacht gaat over ‘oplettendheid’, ‘belangstelling’ en ‘luisteren’. Wie niet kan luisteren, kan ook geen aandacht schenken. In 2016 overleed voetballegende Johan Cruijff. Hij zei: Het is het verstandigste om zoveel mogelijk te luisteren, want dat is goed voor je algemene ontwikkeling. Als je er tien procent van leert, dan ben je de anderen al een eind voor. Aandacht is inderdaad eerst luisteren naar de ander. We horen vaak wel de woorden van een ander maar gaan er direct in ons eigen hoofd mee aan de slag. We luisteren  vaak om te reageren of we zitten op het puntje van onze stoel om een advies te geven of oplossing aan te dragen, nog voor de ander klaar is met praten. We luisteren te vaak vanuit onze eigen ervaringen, met onze eigen gedachten en oordelen.”

Punt gemaakt, Hans, goeie ! Daarna volgt een duidelijk verhaal over de stand van zaken in onze gemeente. Not bad: veilig, goedkoop, en met 100 % wildgarantie. 

Als we na de toespraak weer een poosje hebben geborreld en genetwerkt is het de beurt aan wethouder Erik Visser en oud-burgermeeste Eland voor de bekendmaking van de Vrijwilliger van het Jaar. Ook een goede gewoonte: Elk jaar worden drie vrijwilligers in het zonnetje gezet en één ervan mag zich de Vrijwilliger van het Jaar noemen. Hanny Baarspul gaat met de eer strijken: 80+ en nog volop actief in allerlei vormen van welzijnswerk voor ouderen. Bij de SWOE, de Zonnebloem, en de kerk.

Hanny Baarspul is gekozen tot Vrijwilligster van het Jaar

Daarna reikt wethouder Robert Scholten de Sportprijs 2016 uit aan skeeleraar Tiemen van der Kolk. Voor het eerst wordt er ook een Heel-Epe-beweegt prijs toegekend voor maatschappelijk- sportinitiatieven. Deze gaat naar S.V.Wissel voor het organiseren van het landelijke J.P. van de Bent toernooi voor voetballers met een beperking.

Zo hou je een lokale gemeenschap vitaal. Geen vrijwilliger of sporter die vraagt om de prijs. Maar elke winnaar, ieder jaar opnieuw voelt zich - terecht - vereerd met deze hulde in de eigen gemeente.

Film: Star Wars: Rogue One (2016)

Het is weer zover: Tussen Kerst en Oud en Nieuw gaan de Dijkgraafjes naar de film. De keus is ook dit jaar niet moeilijk: de nieuwe Star Wars film, de achtste: Rogue One. Deze keer bezoeken we de nieuwe Pathé bioscoop in Zwolle, net een week geopend. De zaal is prima: veel beenruimte, goed geluid, en een immens scherm. We zitten op de tweede rij en krijgen wel wat nekklachten in de loop van de avond. Ook ontbreekt de gezelligheid nog:  geen pauze, geen gezellige lounge zoals in Deventer.

Felicity Jones als Jyn Erso op jacht naar het geheim van de Death Star

De film biedt alles wat je er van verwachten mag. Het doet me denken aan het vertrouwde plezier dat je bij series hebt, of dat nu Arendsoog of de Kameleon was in je jeugdjaren, of bij tv-series als Baantjer, of House of Cards. Je kent de hoofdrolspelers, hun karakters en hun temperament, en je weet waar ze voor gaan en wat er op het spel staat.

Rogue One is in zekere zin afwijkend ten opzichte van de eerdere Star Wars films: voor het eerst komen we volledig nieuwe hoofdrolspelers tegen. Het duurt dan ook even voordat ik weer in het verhaal zit, maar dat werkt wel in het voordeel van de film. Veel vertrouwde zaken en soms zelfs scenes komen terug: de drukke straatjes in de hoofdstad van Jedha doen denken aan soortgelijke scenes in Return of the Jedi, en er is weer een slimme robot met heerlijk eigenwijze trekjes.
De actie- en gevechtscenes zijn schitterend: de ontsnapping van Jedha is werkelijk spectaculair.

Het verhaal  wil niet goed de diepte in gaan. Hoofdrolspeelster Felicity Jones doet haar best, maar het script geeft weinig mogelijkheden voor emotionele diepgang. Er was toch echt wel meer te maken van haar samenspel met de mannelijke hoofdrolspeler Diego Luna, in de rol van rebel captain Cassian Andor. De momenten waar de vonken er echt moeten afvliegen hebben mij niet zo gepakt: bij haar boze scheldpartij op Cassian, en bij het afscheid van haar vader Galen Erso bijvoorbeeld.

Al met al: een avond kijkplezier dat voldoet aan vele verwachtingen met een verhaal dat veel voorspelbare ontwikkelingen bevat,  maar momenten voor emotionele diepgang onbenut laat.

Kijken of niet kijken, de arena en TWD

Ik kijk graag naar tv-series. Ik kan me er  heerlijk bij ontspannen, het is als het lezen van een goed boek. Nu geef ik hier mee te kennen dat er wat mij betreft ook slechte boeken en dus ook slechte tv-series. Die lees ik niet en ik kijk er niet naar.

Onlangs waren collega's in gesprek over The Walking Dead, afgekort tot TWD, een zeer populaire en veel geprezen horror tv serie. Ze waren zeer te spreken over de wijze waarop de menselijke reacties op het leven in een apocalyptische wereld onder de voortdurende bedreiging van zombies was verbeeld. De vele in elkaar geslagen hoofden zag je na enige tijd niet meer, dus dat viel wel mee.

Arena scene uit de film Gladiator

Ik heb nooit horror films bekeken, maar ben altijd bereid om me te laten overtuigen dat ik daarmee iets mis. Maar voordat ik de proef op de som neem doe ik wel eerst wat voorbereidend onderzoek: ik lees de recenties na, en let in het  bijzonder op de besprekingen in de christelijke pers.

Ik ontdek dat het begin van het lopende seizoen 7 voor veel reuring heeft gezorgd in de VS. In aflevering 1 worden twee personen door zombie Negan met een met prikkeldraad omwonden honkbalknuppel tot bloederige pulp geslagen. Veel Amerikanen klagen over het extreme geweld. Een recensent spreekt van de meest gewelddadige scene die ooit op tv is getoond, en de filmcrew meldt dat ze twee weken nodig hadden om mentaal bij te komen van deze verbeelding van de donkere diepte waarin we terecht kunnen komen.

Toen ik dit aan de keukentafel vertelde ontstond er een interessant gesprek over waar je grenzen liggen. De mijne zijn eerder bereikt dan die van mijn zonen.
Ik vroeg hun of ze, wanneer ze in het oude Rome zouden hebben geleefd, ook naar de Spelen in het Colosseum zouden zijn gegaan. Elke dag bloederig vermaak: wilde dieren die elkander verscheuren, executies van misdadigers, christenen die worden omgebracht, en als finale de bloederige gevechten tussen de gladiatoren.

De vraag "Kijken of niet kijken" leidde in het oude Rome ook al tot verhitte debatten.De filosoof Seneca keurde het bijwonen van de Spelen af, hij vond de moordpartijen mensonwaardig. De Kerkvaders namen een soortgelijk standpunt in , maar hadden wel degelijk te maken met christenen die wèl naar de Spelen gingen. Tertullianus, Cyprianus, en later Augustinus ontraadden het bijwonen van de Spelen vanwege de godenverering en het amorele karakter van de moordpartijen.

Er is weinig veranderd: AD 2016 wordt er door christenen gediscussieerd of je wel of niet naar TWD kunt kijken.  De één vindt dat de serie laat zien hoe mensen hoop blijven houden zelfs in de meest gruwelijke omstandigheden, de ander is van mening dat TWD puur en gewelddadig nihilisme is.

Ik heb mijn keus gemaakt: Ik ga niet kijken.
Dat heeft allereerst te maken met wie ik wil zijn: een christen die groeit in het kennen van God en het volgen van Jezus. Naar TWD kijken zal mijn hoofd vullen met beelden en gedachten vol extreem geweld. Die raak ik n iet zomaar weer kwijt, en dat zal me belemmeren  om afgestemd te zijn op mijn missie. Niet doen dus.
Is mijn keus daarmee puur individueel, zijn er geen regels die we met elkander kunnen afspreken ? Vaak zet dat geen zoden aan de dijk. Maar "een goed gesprek aan de keukentafel" is natuurlijk altijd mogelijk. We kunnen elkaar dan stevig bevragen over onze keuzes en duidelijk uitleggen waarom we iets doen of juist nalaten.

Bonhoeffer avond

Wat ga je doen als je een Bonhoeffer avond organiseert ? Dat wordt natuurlijk bepaald door de deelnemers, in dit geval een gemêleerde groep van de kerk in Oene. Afgelopen vrijdagavond zaten we in onze huiskamer bij elkaar, in een kring rond het beeldscherm, met zijn achten.
Ik had ervoor gekozen om gewoon maar te gaan vertellen aan de hand van plaatjes: over de jeugdjaren van Bonhoeffer, het gezin waarin hij opgroeide, zijn studie en zijn buitenlandse reizen, de Kirchenkampf en de predikantenopleiding, en tot slot zijn rol in het verzet, dat tot zijn gevangenschap en uiteindelijk tot zijn dood leidde.

Maria von Wedemeyer en Dietrich Bonhoeffer

Een geslaagde avond, zo vond iedereen. Terugkijkend denk ik dat het toch beter is om het verhaal helemaal uit te schrijven en vooraf hardop te oefenen. Daarmee kun je je het beste inleven in de persoon waarover je vertelt. En daarnaast heb ik vaak gemerkt dat je dan ook het meest vrij bent om in je vertelling extra dingen te doen.

Enkele dagen voor de Bonhoefferavond dacht ik na over mijn doel voor deze avond. Dat is niet ingewikkeld: ik denk dat het de moeite waard is om meer te weten van iemand die iets te zeggen heeft. Een goed voorbeeld doet goed volgen. En van Bonhoeffer valt veel te leren. Als een groep de diepte in zou willen kun je aan elk boek van hem wel een avond besteden.
Deze avond was bedoeld om Bonhoeffer als persoon te presenteren en dan vooral te letten op zijn radicale wijze van christen zijn. Wat kunnen wij daar van leren ?

Ik ben zelf geraakt door zijn gedachten over het religieloze christendom, te vinden in Verzet en Overgave vanaf 30 april 1944.
Het kost enige moeite om te begrijpen wat Bonhoeffer bedoelt met dit ogenschijnlijk paradoxale begrippenpaar. Hij bedoelt zeker niet een opgaan van het christendom in samernleving en cultuur. Daarvoor was hij tot op het laatst een te markant en uitgesproken christen. Het was hem te doen om afscheid te nemen van een bepaalde gestalte van het christendom. Die gestalte noemt hij "religie" en al vanaf zijn theologische studie zet hij zich er tegen af. Het is de christelijke cultuur van zijn dagen, in Duitsland, die krachteloos blijkt te zijn en geen noemenswaardig verzet biedt tegen de demonische nazi overheid. Het is een geloof dat geen persoonlijke keus en geen persoonlijke toewijding kent, en niet weet van lijden of van offers brengen. Bonhoeffer ziet dat deze "religie" uit de harten van de gelovigen verdampt en dat er geen nieuwe gestalte van christen-zijn voor in de plaats komt. Daar vraagt hij naar, daar zoekt hij naar: wie is God, en wie is Christus voor de mondig geworden mens ?

Dr. Wim Dekker heeft in zijn prachtige boek Tegendraads en bij de tijd  veel nagedacht over Bonhoeffer en zijn  betekenis voor de gereformeerde gezindte. Een indringende studie die de vragen over de secularisatie scherp verwoordt.  Pasklare antwoorden heeft ook Wim Dekker niet. Bonhoeffer zelf zegt: Unser Christsein wird heute nur in zweierlei bestehen: im Beten und im Tun des Gerechten unter den Menschen. Dat is genoeg for a lifetime.