Landelijke Presentdag 2020

Ik ga graag naar de landelijke Presentdag, nu al weer een aantal jaren in Landgoed Zonheuvel bij Doorn. Er is veel energie en ik steek er bijna altijd wel wat op.
Voor wie Present niet kennen: Er zijn ruim 70 Present stichtingen in Nederland, Present Epe-Heerde is er eentje van.
Dit is wat we er doen: Present slaat een brug tussen mensen die iets hebben te bieden en mensen die daarmee geholpen kunnen worden. Als makelaar in vrijwilligerswerk bieden wij de mogelijkheid voor vrijwilligers om zich in de eigen woonplaats in te zetten voor mensen die te maken hebben met armoede, een slechte gezondheid of een sociaal isolement. Voor een dagdeel, een dag, of voor langere tijd.
Voor wie bekend is met de landelijke NL-doet dagen van het Oranjefonds: daar zijn de stichtingen Present dus het hele jaar door mee bezig. Een paar kentallen voor 2018:

• landelijk: 43.500 vrijwilligers en 8000 uitgevoerde projecten
• Present Epe-Heerde: 985 vrijwilligers en 107 uitgevoerde projecten. Daarnaast doet Present Epe-Heerde in opdracht van de gemeente Epe diverse activiteiten ten behoeve van de inburgering van de nieuwkomers (vluchtelingen met verblijfsstatus in de gemeente Epe)

De afvaardiging van Present Epe-Heerde aan het lunchen in Zonheuvel

De landelijke Presentdag wordt voorafgegaan door de coördinatorendag op vrijdag. Daar komen met name de coördinatoren naar toe: de Presentmedewerkers die met hun voeten in de dagelijkse klei van het Presentwerk staan. De vrijdag zit vol met workshops, uitwisselingsmomenten, leut, en bezinning. Op zaterdag komen er veel bestuursleden bij. Ook dan wordt er weer veel informatie gegeven met toespraken en workshops, en is er weer volop gelegenheid om te netwerken of bij te praten met bekenden.

De dag wordt geopend met een welkomstwoord van voorzitter Pieter Cnossen en een video impressie van de vrijdag. Daarna wordt Bert Roor geïnterviewd. Het gaat met name over zijn boek Heilzame presentie. Diaconale betrokkenheid als leeromgeving voor protestantse kerken waarin hij onderzoekt wat de vrijwilliger, bijvoorbeeld iemand meehelpt met een Present project, zelf leert van zo'n dag. Ik hoor voor het eerst over de presentiebenadering. Citaat: De presentiebenadering is een manier van werken die de relationele afstemming tussen zorggever en cliënt als basis voor hulp en steun ziet. Goede zorg ontstaat vanuit het zorgvuldig aansluiten bij en afstemmen op de ander, en op wat hij of zij nodig heeft. (zie hier). De handelseditie van de dissertatie is hier te koop.

Erik Dannenberg, voorzitter van het bestuur van Present-NL spreekt enkele (dank)woorden en daarna begint de eerste workshopronde.
Ik neem deel aan de workshop over Identiteit. Pieter Cnossen leidt de workshop en vertelt dat "Identiteit" één van de bezinningsthema's wordt. Present wil een christelijke beweging zijn, en tegelijkertijd alle mensen van goede wil mobiliseren om "een beweging op gang brengen in Nederland waarbij steeds meer mensen het vanzelfsprekend vinden om naar elkaar om te zien". En voor dat laatste hoef je geen christen te zijn.

Welke rol speelt dan je identiteit precies ? Dit is een dilemma waar elke christelijke organisatie die een sociaal doel in de samenleving nastreeft tegen aan loopt: zorginstellingen, scholen, welzijnsorganisaties. Welke eisen stel je aan je personeel ? Moet iedereen christen zijn ? Maar wat is dan precies een christen, welke bandbreedte van meningen en aanpakken is er ? Hoeveel medewerkers die wel je aanpak en doel van harte ondersteunen maar niet je diepere motivaties  wil je in je organisatie opnemen ?
We hebben een uur lang onze meningen en ervaringen uitgewisseld. De consensus neigt naar

1. Duidelijk uitspreken dat je een inclusieve christelijke organisatie bent waar iedereen welkom is om mee te helpen aan het realiseren van de doelen.
2. Ervoor zorgen dat er in je bestuur en bij je medewerkers voldoende dragers zijn van de christelijke identiteit

Tijdens de lunchpauze belandt de ochtendspreker Bert Roor bij ons aan tafel. Ik heb een heel prettig en inspirerend gesprek met hem gevoerd. Natuurlijk over zijn onderzoek naar de leerervaringen in diakonale omgevingen, maar ook over zijn bijdrage aan A Rocha en de mogelijkheden voor lokaal jeugddiakonaat gericht op natuurbescherming. A Rocha is een wereldwijde beweging van christenen die vanuit hun geloof willen zorgen voor Gods schepping.

's Middags heb ik de workshop over hoarding bezocht. Ik kende het woord wel, maar niet in de zin van een verzamelstoornis. Op allerlei momenten en plaatsen krijgen de stichtingen Present te maken met opruimklussen bij mensen met deze hoarding problematiek. Een jaar of tien geleden was er nog weinig ervaring mee en werd de opruimklus gewoon uitgevoerd zoals afgesproken. Met het gevolg dat na kortere of langere tijd de situatie weer verslechterde. Nu wordt er eerst zorgvuldig met de cliënt overlegd over de aanpak van diens verzamelwoede. De hierboven al genoemde presentiebenadering speelt een belangrijke rol bij de aanpak. Soms leidt het tot positieve resultaten waarbij de verzamelstoornis beter beheersbaar wordt, maar dat is dan vaak een lange weg om te gaan. Soms moet besloten worden om een opruimklus niet uit te voeren vanwege de emotionele schade die dit oplevert.

Landelijke Presentdag 2019

Afgelopen zaterdag was het weer zover: Op naar landgoed Zonheuvel bij Doorn voor het bezoeken van de landelijke Presentdag.
We zijn deze keer met een stevige afvaardiging: met zijn vijfen maar liefst ! Dat zorgt voor positieve energie: het delen van de verhalen, de ervaringen, en de do's en dont's gaat zoveel beter als je met een groep bent. We gaan dan ook met een welgedaan gevoel weer huiswaarts op het eind van de middag.

Daar zitten we dan: Henny, Arnolde, Margreet, Egbert, en Richard

Voorzitter Erik Dannenberg opent de dag. Hij wijst op een opvallende opdracht in het Oude Testament: Oogst niet tot de rand van je akker, maar laat dat staan voor de armen, de weduwen, en de wezen.... En als we dat in ons eigen leven toepassen dan betekent dat niet dat wij grootmoedig delen van ons bezit. Integendeel: Alles is van God, en God komt op voor het recht van de armen. Goed om zo kernachtig bij social justice bepaald te worden aan het begin van de dag.
Daarna zingt Roos van Luijtelaar van de band TeenZ uit Apeldoorn Hou me vast, geschreven voor Serious Request 2017. Wat een jong talent !

Voordat we naar onze eerste workshops gaan is er koffie. Dat is goed geregeld: de Presentdagen van de beginjaren waren nog wel eens veel te vol. Daardoor kwam je niet toe aan het zo belangrijke bijpraten met oude bekenden en het ontmoeten van nieuwe. De laatste jaren is er gelukkig ruimschoots gelegenheid om te netwerken.

Mijn eerste workshop gaat over Present en bedrijven. Het blijkt een schot in de roos: workshopleider Harry van Wieren, Present regiocoördinator voor NO-Nederland blijkt te beschikken over een flinke stapel goede tips en best practices.
Een paar voorbeelden:
- Je hoeft geen Calimero gedrag te tonen wanneer je op bezoek gaat bij bedrijven. Pak liever de rol van sociaal ondernemer: je vertegenwoordigt Stichting Present, een landelijke organisatie die tienduizenden vrijwilligers inschakelt in grootschalige en kleine sociale verbeteringstrajecten. Present kan een bedrijf naamsbekendheid verschaffen in de social media, en dat is van belang voor het imago
- Wat bied je aan ? Harry gebruikt drie producten:

• Projecten: standaard Present
• Projecten-Plus: een project met begeleiding van een coach die feedback geeft op aanpak en teamcultuur
• partnerships: een vaste relatie inclusief financiële afspraken

- Wees niet bescheiden over de kosten, noem die gewoon. Een indicatie: 500 euro per project of 60 euro per deelnemend teamlid.

- Present Gouda heeft de Present bedrijvenbox ontwikkeld: een cadeautje om achter te laten bij het bedrijf dat je bezoekt. Het is gevuld met een paar werkhandschoenen en flyers over Present.

Een gave goodie: De Present bedrijvenbox ontwikkeld door Present-Gouda

's Middags ga ik naar de workshop over gratis online tools. De meeste ken ik al zodat ik hier minder nieuws hoor. Genoemd worden o.a.:

• WeTransfer: voor het versturen van grote bestanden
• Trello: voor projectmanagement
• Evernote: een handig notitieboek en bewaarplek voor allerhande informatie
• Lastpass: voor het veilig bewaren van je wachtwoorden
• Kahoot en Mentimeter: voor snelle smartphone enquetes tijdens een presentatie
• Google Alerts: voor het ontvangen van een signaal van informatie die je interesseert

Na de tweede workshop volgt de Scanshow van Rob Zigter en Jan Mik. In een muzikaal en cabaretesk programma leren we vier werkstijlen kennen, losjes gebaseerd op de kleurentypologie van de Caluwé. Door het invullen van een vragenlijst ontdek je je eigen sterktes. Humoristisch én leerzaam.

De middag eindigt met het afscheid van Tiemen Zeldenrust, die na acht jaren directeurschap Present verlaat. Zijn opvolger, Pieter Cnossen wordt welkom geheten.

Landelijke Presentdag 2017

Eind januari is het weer tijd voor de landelijke Presentdag in Conferentieoord Landgoed Zonheuvel in Doorn.
Waren we er vorig jaar met zijn vijfen, dit jaar rijd ik er weer in mijn eentje naar toe. Margreet is er al, zij is een dag eerder begonnen met het coördinatorenprogramma.
Ik heb al vaker verteld over de sfeer op de Landelijke Presentdag: Professioneel, gastvrij, en creatief, een heel eigen nestgeur, ik houd er van.

Bij de opening treft me de toespraak van voorzitter Erik Dannenberg. Hij vertelt over zijn ervaring als straatkrantverkoper bij de poort van het Philips Stadion. Daar wordt die dag het najaarscongres gehouden wordt van Divosa, de Vereniging van leidinggevenden in het sociale domein. Erik Dannenberg zal deze dag beginnen als de nieuwe Divosa voorzitter, maar doet eerst wat ervaringen op als dakloze zwerver.

Erik Dannernberg vertelt over zijn ervaring als straatkrantverkoper

Hij vertelt dat hij het meest geraakt werd door de mensen die hem achteloos voorbij liepen, voor wie hij niet meetelde, alleen maar een zwerver was. Dan hoorde hij nog liever dat mensen zijn straatkrant niet wilden kopen, maar hem wel een goede dag toewensten. In die korte ontmoeting zat meer gelijkheid, zo vond hij.

Het grootste deel van de ochtend werd gevuld met de eerste workshopronde. Opnieuw ben ik naar de workshop over Umoja gegaan, het verbinden van de lokale kerk met de lokale buurt. Ik heb er in het verslag van vorig jaar uitvoerig over geschreven. Lokale Afrikaanse kerken zijn er mee begonnen: ter plekke en met alle mensen van de lokale gemeenschap kijken wat je kunt doen om het leven te verbeteren. De dienende kerk, diakonaat in actie.

De christelijke hulpverleningsorganisatie Tear en Stichting Present hebben de handen ineen geslagen om samen het Umoja programma aan de kerken te presenteren.
Derk Tel van de Kandelaarkerk in Amersfoort vertelde over de eerste ervaringen die zij als pilotgemeente hadden opgedaan. Daar was al een werkgroep Open Huis die bezig was te inventariseren hoe de gemeente van de Tabernakelkerk een openhuis gemeenschap voor de buurt kon worden. Ze besloten "niet onmiddellijk in de actie te schieten", maar tijd te nemen voor het opbouwen van een breder draagvlak in de gemeente, en voor het verdiepen van de visie en het onderbouwen ervan met een bijbels fundament. Er zijn gespreksavonden gehouden en er wordt veel bijbelstudie gedaan. De predikant houdt elke twee maanden een "Umoja preek".

Dat lijkt op een degelijke voorbereiding. Ik heb minder gehoord over concrete projecten en resultaten. In Afrika is dat waarschijnlijk directer en materiëler: Er zijn bijvoorbeeld voorzieningen nodig voor schoon drinkwater, of gebouwen voor zorg en onderwijs,
Ik verwacht dat we in Nederland meer te maken krijgen met immateriële nood: eenzaamheid, werkloosheid, of juist burnout door hoge werkdruk en overvolle dagen en weken, steeds maar door. Welke hulp kunnen we als kerk-in-de-buurt bieden, en waar is behoefte aan ? Iemand merkte op, en dat vond ik heel belangrijk: Hoe zet je iemand in zijn kracht en zorg je voor gelijkwaardigheid, en niet voor afhankelijkheid ? Hier valt nog veel te ontdekken.

Na een onderhoudende lunch ben ik huiswaarts gegaan: de muzikale voorbereidingen voor de zondagochtend moesten ook nog gedaan worden. Volgende keer wellicht weer de hele dag.

Nieuwjaarsreceptie gemeente Epe

Ik kom er graag, op de Nieuwjaarsreceptie van de gemeente Epe. Op de eerste of de tweede maandagmiddag in het nieuwe jaar, om half vijf, vaste prik. Beneden word je bij je binnenkomst welkom geheten en de weg gewezen naar de garderobe en en de plaats van samenkomst. Bovenaan de trap staan de burgermeester en zijn echtgenote gevolgd door de wethouders klaar om je een voorspoedig 2017 toe te wensen.  Daarna loop je langs de Expositieruimte van de Ring en kun je beginnen met het handenschudden en gelukwensen van de vele bezoekers, en natuurlijk wordt er goed voor de inwendige mens gezorgd.

Ik hou van die mengelmoes van volksheid en bevlogenheid. Jong en oud, autochtone Veluwnaren en nieuw-gevestigden, sporters, cultuurliefhebbers, ondernemers, welzijnswerkers, dorps- en buurtvertegenwoordigers, lokale politici, kerken, brandweer en politie, alles loopt door elkaar, begroet oude bekenden, of maakt kennis met een nieuw gezicht.
Er zit energie in dit gezelschap, betrokkenheid op lokaal welzijn , de passie om te knokken voor een zaak waar je in gelooft, waar je tijd in stopt, samen met de anderen van je groep of club, stichting of vereniging. Dat maakt het inspirerend om hier bij te zijn.

De Vrijwilliger van het Jaar en de winnaar van de Sportprijs 2016

Na een poosje houdt burgermeester Hans van der Hoeve zijn Nieuwjaarstoespraak. Hij heeft een ijzersterk begin:
"Mag ik even uw aandacht ? Aandacht is iets bijzonders. Aandacht is een recht van u allemaal. Waarbij ik me afvraag waarom aandacht ontvangen toch zo makkelijk is en geven zo moeilijk. U luistert nu uiteraard naar mijn verhaal, of bent u wellicht meer bezig met waar de hapjes blijven of wie u zo dadelijk nog wil spreken? Het woord aandacht fascineert mij. Aandacht gaat over ‘oplettendheid’, ‘belangstelling’ en ‘luisteren’. Wie niet kan luisteren, kan ook geen aandacht schenken. In 2016 overleed voetballegende Johan Cruijff. Hij zei: Het is het verstandigste om zoveel mogelijk te luisteren, want dat is goed voor je algemene ontwikkeling. Als je er tien procent van leert, dan ben je de anderen al een eind voor. Aandacht is inderdaad eerst luisteren naar de ander. We horen vaak wel de woorden van een ander maar gaan er direct in ons eigen hoofd mee aan de slag. We luisteren  vaak om te reageren of we zitten op het puntje van onze stoel om een advies te geven of oplossing aan te dragen, nog voor de ander klaar is met praten. We luisteren te vaak vanuit onze eigen ervaringen, met onze eigen gedachten en oordelen.”

Punt gemaakt, Hans, goeie ! Daarna volgt een duidelijk verhaal over de stand van zaken in onze gemeente. Not bad: veilig, goedkoop, en met 100 % wildgarantie. 

Als we na de toespraak weer een poosje hebben geborreld en genetwerkt is het de beurt aan wethouder Erik Visser en oud-burgermeeste Eland voor de bekendmaking van de Vrijwilliger van het Jaar. Ook een goede gewoonte: Elk jaar worden drie vrijwilligers in het zonnetje gezet en één ervan mag zich de Vrijwilliger van het Jaar noemen. Hanny Baarspul gaat met de eer strijken: 80+ en nog volop actief in allerlei vormen van welzijnswerk voor ouderen. Bij de SWOE, de Zonnebloem, en de kerk.

Hanny Baarspul is gekozen tot Vrijwilligster van het Jaar

Daarna reikt wethouder Robert Scholten de Sportprijs 2016 uit aan skeeleraar Tiemen van der Kolk. Voor het eerst wordt er ook een Heel-Epe-beweegt prijs toegekend voor maatschappelijk- sportinitiatieven. Deze gaat naar S.V.Wissel voor het organiseren van het landelijke J.P. van de Bent toernooi voor voetballers met een beperking.

Zo hou je een lokale gemeenschap vitaal. Geen vrijwilliger of sporter die vraagt om de prijs. Maar elke winnaar, ieder jaar opnieuw voelt zich - terecht - vereerd met deze hulde in de eigen gemeente.

Landelijke Presentdag 2016

In de tweede helft van januari ga ik naar de landelijke Presentdag, een hele zaterdag, de laatste jaren in Conferentieoord Zonheuvel vlakbij Doorn. Ik heb een paar keer gemist, maar sinds de oprichting van Present Epe-Heerde begin 2008 heb ik de meeste landelijke Presentdagen bijgewoond (zie mijn verslagen van 2014, 2013 en 2012, ).

Ik kom er de mensen tegen die meehelpen om al die lokale Stichtingen Present tot een succes te maken. De bestuurders: vaak de wat oudere mannen - zoals ik  - en de coördinatoren, die het dagelijkse werk in de loopgraven doen: veel jonge vrouwen. Er is veel energie, creativiteit, nuchterheid, en geloof in God. Een puike combinatie waar ik me helemaal bij thuis voel.

Een tuin project van Stichting Present betekent smerige handen maken

Deze keer zijn we maar liefst met zijn vijven vanuit Epe en Vaassen naar Doorn gereden. Bij aankomst vallen me onmiddellijk weer die typische Present-eigenschappen op. De ontvangst is uitstekend geregeld. We worden persoonlijk welkom geheten, langs de badges gestuurd, en krijgen koffie of thee. Het is al een drukte van belang: er komen honderden mensen op deze dag. Ook helemaal passend in de Present cultuur is het strakke time management. Het mag van mij wel een onsje minder, dat voortdurende op de klok kijken betekent wat mij betreft dat het programma te vol zit. Eerlijk is eerlijk: het programma is deze dag "rustiger" dan het wel eens geweest is. Er is steeds voldoende tijd om van zaal te wisselen en tijdens de lunch is er alle gelegenheid om te netwerken. Beter !

Het programma vermeldt o.a. een seminar ronde in de ochtend, en eentje na de lunch. In beide gevallen heb ik het goed getroffen: ik hoor veel nuttige informatie waar we met onze lokale Stichting Present Epe-Heerde ons voordeel mee kunnen doen.

Het eerste seminar gaat over Umoja. Gedurende mijn werk in Kenya heb ik Kiswahili geleerd en ken ik de betekenis: Eenheid.
Umoja is een aanpak die kerken in Kenya en Oeganda hebben ontwikkeld. Ze ontdekten dat ze te eenzijdig waren gericht op going to heaven. Stapje voor stapje vond er een ommezwaai plaats waarbij de kerken meer en meer oog kregen voor de sociale dimensie van het geloof. Going to heaven verdween niet, maar werd aangevuld met faith in action. De kerken gingen op zoek maar manieren om iets te doen aan armoede, gebrekkig onderwijs, vrouwenonderdrukking, verbetering van landbouwmethoden. Ze leerden ook andere belangrijke lessen. Lokale samenwerking met dorpsgenoten die moslem of animist waren kwam van de grond: als kerk kun je samenwerken met andere mensen van goede wil. Een tweede les was het denken over de mogelijkheden. Van  Believe in God and ask for his blessing werd het  Believe in God and use the blessings He has already given you.
De hulporganisatie Tear begon deze wijze van christelijke gemeente zijn in je lokale context te introduceren in Nederland. Ze ontwikkelden cursusmateriaal en een introductieprogramma en gingen kringleiders trainen. Stichting Present is begonnen met het onderzoeken van de mogelijkheden om het Umoja programma te ondersteunen en het te helpen introduceren in de kerken.
Ik had al kennisgemaakt met het Umoja programma op de New Wine zomerconferentie in 2015 en vond het toen meteen waardevol. Het was wat weggezakt, maar door deze tweede introductie begint het meer en meer te leven.

Het middagseminar ging over het vluchtelingenwerk. In het najaar zijn veel lokale Stichtingen Present betrokken geweest bij de opvang van de grote aantallen vluchtelingen. Present Zwolle, Present Utrecht, en Present Arnhem deelden hun ervaringen en leerpunten.

In Zwolle hebben Present en het Diaconaal Platform de krachten gebundeld bij de opvang van vooral Syrische vluchtelingen in de IJsselhallen. Er was een enorm aanbod van zowel goederen als van vrijwilligers die wilden helpen. De COA wist niet goed hoe dat aanbod moest worden gecoördineerd. Present en het Diaconaal Platform zijn daarom de inzet van de vrijwilligers gaan regelen, waarbij ze nadrukkelijk aan de COA vroegen om aan te geven welke behoeften er bestonden. Daar werd het aanbod van de vrijwilligers op afgestemd. COA vroeg nadrukkelijk om met vaste momenten te gaan werken zodat er structuur in het weekprogramma zou ontstaan. Er ontstond een goed lopend programma, variërend van hardloopmiddagen en stadswandelingen tot taallessen en inburgeringscursussen.

In Arnhem ontstond al vrij snel een overkoepelend platform voor het coördineren van het hulpaanbod: AVV, Arnhem voor Vluchtelingen. Present maakte hier deel van uit. Het bijzondere in Arnhem was dat AVV de vluchtelingen in een actieve stand zette door ze als groep bij Present te introduceren. De vraag van AVV aan Present was: We hebben een groep van 500 mannen voor jullie, met diverse vaardigheden. Wat kunnen ze voor de Arnhemse samenleving betekenen d.m.v. Present projecten ? Dit was dus een omkering van rollen vergeleken met Present Zwolle: Nu zouden de Syrische mannen gaan klussen bij Arnhemmers die hulp konden gebruiken.
AVV inventariseerde alle vaardigheden bij de groep Syriërs, Present Arnhem ging aan de slag met het vinden van projecten. Er was veel afstemming nodig om zo'n grote groep te kunnen inzetten op hulpprojecten in Arnhem, maar het lukte. Rond 18 december werden al deze projecten uitgevoerd. De waardering ervoor was groot: de Facebookpagina over deze projectendag kreeg 18.000 likes...

De dag werd afgesloten door Willem Gunneman, dagvoorzitter, sneldichter, zanger, discussieleider. Chapeau voor deze humoristische alleskunner.

Landelijke Presentdag 2014

Op zaterdag 18 januari was het weer zover: uit het hele land kwamen de bestuursleden van de lokale Stichtingen Present naar Doorn voor een dag van ontmoeting, netwerken, en het uitwisselen van goede ideeën en werkende aanpakken.

De coördinatoren van de Stichtingen waren al op vrijdag aan de slag gegaan, met workshops over allerlei thema's. Reina, de coördinator van onze Stichting Present Epe-Heerde,vertelde  zaterdagochtend plagend: "Ik ben naar Hoe bestuur ik mijn bestuur ? geweest, dat was wel ff nodig !"

 

Ik heb er deze keer ook profijt van gehad. Was het enkele jaren terug zo dat zo'n dag helemaal vond zat met allerlei korte sessies, nu waren er twee grote blokken met workshops, onderbroken door de lunch, en dat gaf de dag een prettige flow.

Aan het begin hielden voorzitter André Rouvoet en directeur Tiemen Zeldenrust inleidende praatjes. Ook gaven de drie genomineerden voor Bruggenbouwer van het jaar 2013 korte presentaties van hun project.

 

VEG Kruiskerk Heerde doet Present project bij Lijn 5 in Epe

In de ochtend heb ik de workshop Present nog beter besturen gevolgd. Deze werd gegeven door David Wijnperle van Kuperus en Co, en Ad Vermeulen, bestuurslid van Stichting Present Enschede.

David Wijnperle introduceerde een nuttige manier om naar je bestuur te kijken: hoe zit het met de verdeling van versterkers, vernieuwers, en verbinders binnen je bestuur ? Elke vaardigheid is van belang, en wanneer er teveel van één smaak is zal je bestuur eenzijdigheden gaan vertonen: wanneer er bijvoorbeeld enkel vernieuwers zijn zullen er veel nieuwe initiatieven worden ontplooid, maar wordt er minder gelet op de borging van activiteiten. Goed om in je achterhoofd te houden en eens met die bril op naar je eigen bestuur te kijken.De dagelijkse praktijk is wel dat het moeite genoeg kost om een bestuur overeind te houden. Ons bestuur telt drie leden, en zo zijn er veel Stichtingen Present. Dan heb je niet zo veel te kiezen.

 

Ad Vermeulen vertelde hoe het bestuur van Stichting Enschede de activiteiten had geordend. Hij benadrukte dat "Enschede geen Veenendaal" is: elke plaats heeft een eigen cultuur en drukt een eigen stempel op het functioneren van de lokale Stichting Present.

In Enschedé waren een aantal verbeteringen gewenst:

• Leren om "nee" te zeggen. Sommige projecten werden wel geaccepteerd maar waren lastig uitvoerbaar. Het is beter om dat zo vroeg mogelijk vast te stellen en het liefst vooraf aan te geven wat je wel en niet kunt oplossen als Present
• Mens-onafhankelijker worden. De coördinator in Enschede deed het werk uitstekend. Maar juist daarom moest er meer aandacht worden besteed aan het vastleggen van de kennis, aanpakken, en contacten. Vaak blijft zoiets achterwege en de schadelijke gevolgen ondervind je pas als het te laat is, namelijk wanneer een andere coördinator het werk moet overnemen.
• Het werk moet professioneel gedaan worden. Dat betekent dat er goede werkinstructies moeten zijn, ook voor de  vaste vrijwilligers die leiding geven aan projecten. In Enschede worden met hen ook functioneringsgesprekken gehouden.

De aanpak in Enschede zorgde voor een levendige discussie: andere Stichtingen vonden de aanpak toch wel heel procedureel en strak, terwijl je wel met vrijwilligers te maken hebt. David Wijnperle rondde de discussie af door er op te wijzen dat de drive van vrijwilligers en het professioneel managen van de Stichting elkaar moeten versterken, en dat die balans goed moet worden bewaakt.

Mijn middag-workshop had als onderwerp Present in een seculiere tijd. Dat ging over de vraag hoe we als christelijke Stichtingen omgaan met bestuursleden en vaste vrijwilligers die de grondslag van de Stichting niet kunnen onderschrijven.

Govert Buijs, hoogleraar politieke filosofie en levensbeschouwing aan de VU, gaf een korte inleiding op het thema:

Het begrip identiteit komt niet voor in de bijbel. Wat wel in de buurt komt is je naam, en geroepen worden. Die twee elementen bepalen in de bijbel wie je bent.

Organisaties kunnen hun identiteit baseren op een expliciet uitgeschreven grondslag, maar ook op de achterban die vertegemwoordigd wordt, of de doelgroep waar men zich op richt. Als laatste noemde Govert Buijs de corporate story als uitdrukkingswijze van wat de organisatie samenbindt, inspireert,  en richting geeft.

Christelijke organisaties komen vroeg of laat voor de keus te staan of ze faith based of value driven willen zijn. De eerste term heeft een sterke Amerikaanse connotatie. Organisaties zijn faith based wanneer ze zich baseren op en laten inspireren door een religieuze overtuiging, vaak christelijk. Bij value driven gaat het om basiswaarden waarin de organisatie zich herkent, los van religieuze overtuiging. Op het politieke erf is de CU een voorbeeld van faith based,  en het CDA van value driven.

Wat doe je als zich capabele en gemotiveerde bestuurders aanmelden die moeite hebben om de stichtings-grondslag te ondertekenen ? De tijd ontbrak om er dieper op in te gaan. Binnen Present zal deze discussie zeker gevoerd gaan worden.

Landelijke Presentdag 2013

Dit jaar heb ik alleen het ochtenddeel van de landelijke Presentdag meegemaakt. Gelukkig heb ik weer nuttige dingen gehoord en een paar interessante gesprekken gevoerd met andere Presenters.
De opzet van de Presentdag is elk jaar weer een tikkeltje anders. Ik heb me op de evaluatieformulieren wel eens kritisch uitgelaten over het volgepropte programma waarbij de ene na de andere spreker het podium beklimt. Misschien heeft dat geholpen: vanochtend was het programma een toonbeeld van eenvoud en rust: een korte opening met twee speeches van Anne Westerduin en Tiemen Zeldenrust, en daarna een groot blok van anderhaf uur voor de eerste seminarronde.

zie Burennetwerk.nl: Soms hebben mensen een steuntje in de rug nodig

Ik heb het seminar Wijkgericht werken met Present bezocht. Het onderwerp werd ingeleid door dr. Martha Jager-Vreugdenhil, werkzaam bij de Gereformeerde Hogeschool in Zwolle. Ze wees er op dat het maar de vraag is in hoeverre de sociale samenhang wordt vergroot door wijk- en buurtgericht werken. Dat wordt stilzwijgend als waar verondersteld, maar er is nog nooit goed onderzoek naar gedaan. Sociale verbanden zijn sterk daar waar er duidelijke belangen en/of overtuigingen in het spel zijn. Denk aan het gezin en de familie waar bloedbanden een rol spelen, of aan bijvoorbeeld sportverenigingen, scholen, kerkgemeenschappen, en koren en muziekverenigingen. De buurt is veel minder samenbindend dan vaak wordt verondersteld.
Ze gaf Stichting Present het advies mee om zich niet al te zeer te verbinden met allerlei overheidsinitiatieven gericht op  de buurt, maar zich te blijven concentreren op haar kernaanpak: het mobiliseren van vrijwilligers op basis van hun intrinsieke motivatie: wat kunnen wij als groep met onze talenten en voorkeuren bijdragen aan een leefbare buurt ?
Carlo de Waal van Present-Amsterdam  vertelde vervolgens hoe in Amsterdam een eenvoudige maar doeltreffende vorm van burenhulp wordt gerealiseerd: het Burennetwerk, een samenwerking van de Protestantse Diakonie Amsterdam, Stichting HIP, en Stichting Present. Present is hier "leverancier" van een veertigtal vrijwilligers die hebben aangegeven op regelmatig basis beschikbaar te zijn voor burenhulp.
In een mooi promofilmpje zien we hoe dat werkt: Hallo, ik ben Harmen van Burennetwerk, ik kom de computer repareren.
Ferdinand Ploegman, wijkbeheerder van woningbouwcorporatie Ymere in Amsterdam vertelde over de samenwerking met Present. De inwoners van zijn wijk vonden het al vrij snel van de zotte dat vrijwilligers uit Amstelveen of Leiden kwamen klussen in hun wijk. Zodoende ontstond er een eigen initiatief onder de inwoners van de wijk, dat uiteindelijk resulteerde in Burennetwerk.
Meindert de Groot van het buurtteam Overvecht in Utrecht vertelde hoe Present Utrecht meewerkt bij het opknappen van de leefomgeving in  de wijken Overvecht en Ondiep.
Aan het eind van het seminar was er nog een kort forumgesprek met de sprekers. Het was wel duidelijk dat de betrokkenheid van Present in deze wijkgerichte aanpakken goede resultaten opleverde, en dat het nog niet zo eenvoudig is om een knip te leggen om als Present weer terug te keren bij je kernaanpak.

In de wandelgangen heb ik met enkele andere Presentbestuurders gesproken. De financiële perikelen die Present - Epe plagen worden overal aangetroffen: Gemeenten houden de hand meer en meer op de knip, en andere partijen volgen dan weldra. Daardoor gaat de hefboomwerking van de cofinanciering opeens de andere kant op: geldschieters volgen elkaar in het bezuinigen op hun bijdrage aan Present, met kwalijke gevolgen. Al meerdere Stichtingen Present hebben hun activiteiten stil moeten leggen omdat de financiële middelen ontbraken. Gelukkig hoor je ook creatieve oplossingen. Nu nog zo'n gouden idee voor Present Epe...

Landelijke Presentdag 2012

Afgelopen zaterdag 21 januari werd de landelijke Presentdag gehouden in Conferentieoord Zonheuvel bij Doorn. Ik heb deze jaarlijkse dag nu een aantal malen bezocht, en het bezoekersaantal stijgt gestaag. Dat duidt op warme belangstelling, en in het geval van Present, ook nog eens op groei want elk jaar neemt het aantal lokale Stichtingen Present toe. De bezoekers van de Presentdag zijn geen dwarsdoorsnede van de vrijwilligerswereld: er zijn relatief veel twintigers en dertigers en dat is niet de groep die je verwacht op een dag als deze. Er hangt een optimistische "yes, we can do it" stemming, mopperaars ben ik niet tegengekomen.

Tweede Kerstdag: Kerstontbijt

 Eén van de VIP's is James Kennedy, hoogleraar in de Nederlandse geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam, en column-schrijver in Trouw. Juist op deze zaterdag publiceert Trouw een artikel over vrijwilligerswerk waarin James Kennedy geciteerd wordt.
Volledigheidshalve: Present is een christelijke vrijwilligerorganisatie die groepen vrijwilligers hulp laat bieden in de vorm van klussen van één dag: een spelmiddag in een verzorgingstehuis, het opknappen van een huis of een tuin. De Present-aanpak sluit dan ook naadloos aan bij  de bekende NL-doet vrijwilligersdagen.

Terug naar James Kennedy. Hij verzorgt drie korte toespraken. In de tweede toespraak gaat hij in op vier uitdagingen, valkuilen zo je wilt, voor Present. Ik heb er geboeid naar geluisterd, en ben nu een gewaarschuwd man, want de vier uitdagingen hebben me wel geraakt:

1. Worden de cliënten niet te afhankelijk van de hulpverlening door de Present vrijwilligers ? Dit bezwaar wordt ook in het Trouw artikel genoemd. Goed-doen kan inderdaad afhankelijkheid kweken. Het is de uitdaging voor de Present-vrijwilligers  om zoveel mogelijk "gelijkwaardig" op te trekken met de cliënt bij het uitvoeren van het Present-project (de klus). Daar wordt ook naar gezocht: kan de cliënt meehelpen, alleen al koffiezetten maakt dat de cliënt een actieve rol speelt die dag
2. Is een contact van enkele uren op een dag niet te kort om echt het verschil te maken? Dit is heel waar: een klus is een vluchtig moment en daarna is het contact voorbij. Hier moeten we als Presenters goed over nadenken: willen we ook hulpvormen ontwikkelen die meer continuïteit in de relatie geven ? Alleen de vraag al stel de cliënt voorop, terwijl Present een principiële keus gemaakt heeft om aanbod-gestuurd te werken, d.w.z. het aanbod van vrijwilligers bepaalt welke projecten worden uitgevoerd. Hier zijn we nog niet uit.  
3. Worden deelnemende kerken echt veranderd en is er sprake van groeiend discipelschap ? Deze vraag vind ik minder spannend. Volgens mij is het antwoord: nee, dat zou mooi zijn, maar het blijven altijd kleine aantallen bevlogen mensen die zoiets gaan doen. Dat geldt denk ik voor meer opdrachten van de kerk. De kerk wil missionair zijn, maar vaak doet een missionaire werkgroep of evangelisatiecommissie het werk. De kerk wil een lofprijzende gemeenschap zijn, maar de liturgiewerkgroep of de commissie eredienst heeft geen tientallen leden. En hoe erg is dat dan ? Zolang mensen in en door de kerk worden uitgedaagd om hun talenten in te zetten, mogen we wat mij betreft tevreden zijn. Dat is geen pleidooi voor middelmatigheid, wel voor de juiste maat en tegen activisme.
4. Hoe behoudt Present haar zelfstandigheid als christelijke organisatie wanneer ze afhankelijk wordt van de subsidies van b.v. lokale overheden? Gisteravond kreeg ik dit in haast gelijke bewoordingen te horen van een lid van de Lionsgroep Oene-Gelre, waar ik een presentatie gaf over Present. Hier moeten we dus goed het oog op houden. De vragensteller van gisteravond zei: Maak Present niet te ambtelijk en zorg dat je je flexibiliteit niet verliest door allerlei regeltjes....

Vrijwilligerswerk in Epe

Hoe kan de gemeente Epe bezuinigen, en toch een ondersteunende en motiverende rol vervullen voor het vrijwilligerswerk ?

Die vraag kwam afgelopen maandagavond bij me op aan het eind van de werkconferentie die de gemeente Epe had georganiseerd. Ik was er naar toe gegaan als vertegenwoordiger van Stichting Present-Epe.

Het viel me op dat de gespreksleidsters soms de volgende insteek kozen:

1.  de gemeente Epe heeft minder te besteden
2. dat betekent dat de gemeente minder kan doen of kan ondersteunen
3. de maatschappelijke organisaties moeten zich daarom efficiënter organiseren en/of goedkopere diensten aanbieden en burgers kunnen wellicht bijdragen in de kosten

Dat is in eerste instantie een nuchtere en verstandige benadering: we zetten de tering naar de nering. Toch wil ik een kanttekening plaatsen: ik verwacht dat de gemeente zo onvoldoende inspeelt op sociaal-culturele patronen die van belang zijn voor het vrijwilligerswerk.

Een voorbeeld: de gemeente Epe stelde maandagavond de vraag of het niet onverstandig is dat er twee partijen zijn voor jongerenwerk: Stichting Koppel en Youth for Christ. Het is voor de gemeente immers gemakkelijker om met één partij te praten en met hen afspraken te maken. Bovendien is Youth for Christ een christelijke organisatie, waarvan je je kunt afvragen of die gesubsidieerd moet worden door de gemeente.

Hier begint mijn gemoed te spreken. Ik vertegenwoordig nog zo’n kleine christelijke organisatie. Ik denk dat kleine flexibele vrijwilligersorganisaties als Youth for Christ en Stichting Present-Epe een verrijking zijn naast de werkzaamheden van de grotere organisaties als SWOE en Koppel.

Want veelkleurigheid en flexibiliteit  sluiten veel beter aan bij de maatschappelijke ontwikkelingen dan schaalvergroting en institutionalisering.

De belangrijke sociaal-culturele trends zijn duidelijk:

• we wantrouwen instituten (overheid, kerk)
• we waarderen echtheid, ergens voor staan, identiteit
• we hebben weinig tijd
• we verbinden ons niet graag voor langere tijd aan de buurt, de school, of de sportclub
• maar we zijn niet te beroerd om als het in onze agenda past een steentje bij te dragen 

 Naar mijn mening heeft de gemeente Epe er baat bij wanneer ze goed inspeelt op  deze trends.

Dat betekent concreet dat kleine en/of tijdelijke vormen van vrijwilligerswerk ook worden ondersteund. De  gemeente Epe kan hier uitstekende een regierol vervullen zodat de gezamelijke inspanningen van vrijwilligers elkaar aanvullen of versterken.

Natuurlijk is het nodig om zo’n werkwijze ook zakelijk goed aan te pakken. De volgende criteria kan de gemeente gebruiken om de kwaliteit te bewaken:

1. Activiteiten mogen niet “dubbel” worden gedaan
2. De vrijwilligerorganisaties voldoen alle aan criteria t.a.v. professionaliteit en betrouwbaarheid
3. Activiteiten zijn bestemd voor een zo groot mogelijke doelgroep, en zeker niet “voor de eigen achterban”
4. Organisaties met overlappende werkvelden stellen jaarlijks een gezamenlijk activiteitenplan op en bewaken gezamenlijk de uitvoering er van

Wanneer de gemeente Epe vanuit deze visie het vrijwilligerswerk ondersteunt, wordt dat gevarieerder en toegankelijker. Er zijn nog steeds veel mensen die best hun handen uit de mouwen willen steken, mits er een goede werkvorm voor hen is.