Doodsheid in de 40d

We zijn al weer halverwege de veertigdagentijd. Weken van versobering en vernieuwing van je geloof.  Een tijd van extra focus op bidden en delen. Spannende weken: wat heeft God me te zeggen: in de lezingen, als ik bid, via vrienden ?
In de gebedsbrief die ik in deze weken gebruik, de 40-dagenretraite  wordt geschreven over een ervaring die elke christen wel herkent: Ik wil niet, heb geen zin,  mijn bidden lijkt tevergeefs: hoort God me wel ? 
In de gebedsbrief kwam ik een praktisch advies tegen,  dat me geholpen heeft om met zulke gevoelens om te gaan. Ik vind het de moeite waard om het in zijn geheel over te nemen.

Ieder die trouw probeert te bidden, zal niet alleen vertroosting ervaren, maar ook het tegendeel. Dorheid, duisternis, verwarring, onrust, zich aangetrokken voelen tot lage en minderwaardige dingen; of ook een innerlijke leegte, saaiheid, volledig gebrek aan concentratie. De eerste raad in deze situatie is heel moeilijk, nl. niet opgeven en zelfs niet de gebedstijd inkorten. Die raad gaat lijnrecht tegen mijn gevoelens in. Want wat ik ervaar is nu precies dat het allemaal geen zin heeft! En dan toch trouw blijven!! Dat is echt heel moeilijk. Maar ook heel wezenlijk.

1. Ben ik misschien te moe? Dan moet ik voor het gebed eerst wat uitrusten, anders is het vechten tegen de bierkaai.
2. Kan het zijn, dat ik God iets weiger, wat Hij duidelijk van mij verlangt? Daar hoef ik echt niet lang over na te denken, want ik weet heel goed dat ik een bepaald iets moet doen of juist niet moet doen. Dat is mij duidelijk bewust. Maar ik wil niet. Ik luister niet naar mijn geweten, ofschoon het duidelijk spreekt. Dan zegt God: als je niet wilt doen, wat ik wil, dan ga je gang, maar dan wel zonder Mij. En dat is dan dorheid, innerlijke leegte.
3. Kan het zijn, dat ik in mijn bidden nonchalant en slordig geworden ben. Ik doe het nog wel, maar ik loop er wel de kantjes van af. Het is echt maar half werk. En dan zegt God, OK, als je zo wilt bidden, dan doe dat maar, maar dan wel zonder Mij. Daar laat IK me niet op in. En dat is dan weer de ervaring van grote leegte.
4. Het kan ook zijn, dat God de rank aan de wijnstok die goede vrucht draagt bij-snoeit, opdat hij meer vrucht draagt. Dan is er met mij niets mis; integendeel, dan ben ik echt in Gods hand. Maar God wil de vruchtbaarheid nog verhogen, en mijn vereniging met Hem nog verdiepen en versterken. En daarvoor is snoeien nodig. Maar dat doet wel pijn. Toch is het goed. Mijn opgave is het: het uit te houden en trouw te blijven.

Machtswellust loont - House of Cards

Het vorig weekend heeft Netflix seizoen 3 van House of Cards online gezet. Dagblad Trouw stelde de vraag of dit het laatste seizoen van de succesvolle serie gaat worden. De achterliggende vraag bleek te zijn: Hoe lang kan het kaartenhuis van Frank en Claire Underwood overeind blijven ?

Een korte terugblik: In seizoen 1 van House of Cards komen we het echtpaar Frank en Claire Underwood tegen. Frank is Chief Whip bij de Democraten, Claire is CEO van een ontwikkelingsorganisatie. Beiden hebben ze maar één brandende ambitie: hoe meer macht, hoe beter, en geen middel wordt daar voor geschuwd.
Aan het einde van seizoen 2 en na veel leugen, bedrog, en zelfs moord, is Frank Underwood President van de Verenigde Staten, en Claire First Lady......

Kevin Spacey en Robin Wright als Frank en Claire Underwood

Laat ik eerst de vraag van Trouw vastpakken:  Hoe lang gaat dit nog door, komt er een seizoen 4 ?

Mijn  antwoord: dit seizoen is het laatste. 
Het argument hier voor is verhaaltechnisch: In de eerste twee seizoenen hebben Frank en Claire stapje voor stapje hun macht vergroot. Dat bracht de spanning in het verhaal. Nu, in seizoen 3, op het toppunt van hun macht, kunnen we hooguit te zien krijgen wat je moet doen om macht te behouden, maar dan is het belangrijkste leidmotief ook wel zo ongeveer uitgemolken. Einde verhaal dus.

Een interessante vervolgvraag is: Hoe jammer is dat ?
Ik heb de serie met veel plezier gevolgd. Wat me steeds weer geboeid heeft was de vechtlust, de energie, en de actiegerichtheid waarmee Frank en Claire hun doelen najagen.
Frank heeft daarbij mijn sympathie. Hij is een niets ontziende bruut, maar gedraagt zich ook af en toe als een klein kind. Hij slaat driftig het meubilair kort en klein als de zaken anders lopen dan gedacht, maar hij kan ook een nacht aan de rol gaan met oude kameraden.
Claire daarentegen is een ijskoude bitch, die genadeloos alle tegenstand uit de weg ruimt met een beheerste glimlach en een vriendelijke rustige stem. Gevaarlijk type....

De grote naam die steeds in  de achtergrond zweeft is Nicolò Machiavelli en dan in het bijzonder zijn wereldberoemde boek De heerser. Ik heb mijn versie, de vertaling van Frans van Dooren uit 1981, er bijgepakt.

Een van de centrale begrippen uit De heerser is virtù, dat vertaald wordt met woorden als kwaliteit, kracht, energie, dapperheid, capaciteit. Frans van Dooren citeert de Italiaan Sapegno die virtù als volgt definieert: iets dat , omdat het tegelijkertijd intelligentie en energie is, iemand de mogelijkheid verschaft een gegeven situatie onmiddellijk in al haar facetten trefzeker te doorzien en te beoordelen, om dan vervolgens met snelle besluitvaardigheid en ijzeren wilskracht handelend op te treden ten voordele van zichzelf of van de staat.
Het is overduidelijk: Frank en Claire komen  beiden aan virtù niet te kort.

Maar wat ga je met die virtù doen ? Machiavelli bespreekt allerlei manieren om macht te krijgen en te behouden. De grote kritiek op Machivelli is zijn dubieuze ethiek. Die wordt wel kort samengevat met de oneliner het doel heiligt de middelen. Machiavelli biedt inderdaad alle ruimte aan praktijken die wij absoluut ontoelaatbaar zouden vinden. Hij behandelt onderwerpen als

• Over de wreedheid en de barmhartigheid  
• In hoeverre personen die macht uitoefenen hun woord moeten houden
• hoe men moet vermijden dat men veracht en gehaat wordt

Maar lees ook het laatste hoofdstuk 26. Daar ligt een belangrijke sleutel voor de interpretatie en de contextualisatie van De heerser .

Hij richt zich daar rechtstreeks tot Lorenzo de Medici, hoofd van de Republiek van Florence. Het doel van zijn boek is om  advies te geven hoe macht kan worden aangewend om orde op zaken te stellen in het door oorlogen verscheurde Italië.  

Machiavelli leefde in een tijd waarin de oude standenmaatschappij de inrichting van het openbare leven nog volop bepaalde. De adel, met vorsten aan de top, diende de clerus en de boerenstand te beschermen. Voor het uitvoeren van die vorstelijk kerntaak schreef Machiavelli zijn advies.

Dat is toch een andere setting dan de individualistische benadering van macht die Frank en Claire Underwood laten zien. Bij hen gaat het hooguit om het spel, nauwelijks om de resultaten, en al helemaal niet om wat goed is voor de samenleving. En dat is niet Machiavellistisch, maar egoïstisch.

Boek: Van oude mensen de dingen die voorbijgaan - L.Couperus (1906)

Ik ben gek op Couperus. Van oude mensen de dingen die voorbijgaan heb ik als middelbaar scholier op mijn boekenlijst gezet, in die jaren heb ik ook de tv-serie gezien. In mijn studentenjaren heb ik het boek gekocht en opnieuw gelezen. En in de afgelopen weken heb ik het voor de derde keer gelezen, deze keer in deel 6 van zijn Verzameld Werk. Dat laatste, een uitgave van de samenwerkende uitgevers uit 1952 heb ik op de boekenmarkt Vaasaqua voor 10 euro op de kop weten te tikken, elf deeltjes met pagina's zo dun als zakbijbeltjes papier.

Paul Steenbergen en Caro van Eijck als de oude heer Takma en oude grrootoma Ottilie Dercksz

Ik vind het een fascinerende roman. Maar hoe is het mogelijk dat een meer dan honderd jaar oud verhaal dat hoofdzakelijk bestaat uit onderlinge bezoekjes van de leden van een gegoede Haagse familie zo boeien kan ? Terwijl de taal archaïsch is en vol met onbekende woorden zit. Lees dit pareltje maar eens, de eerste beschrijving van de 97 jaar oude mevrouw Ottilie Derkcksz: haar gezicht was als een maar even aangegeven porceleinig vlak van wit, rimpel-gecraqueleerd zelfs in die schaduw en even verder  de broze vingers, schemerend staafjes-slank uit zwarte mitaines.

Voor mij zit de aantrekkingskracht in twee dingen.

Allereerst is Couperus zeer begaafd in het weergeven van de denk- en gevoelswereld van zijn hoofdpersonen. Romans schrijven is voor hem allereerst weergeven wat de mensen in zijn boeken beweegt, waar ze vandaan komen, en wat hun idealen zijn. Hij doet dat grondig en ontleedt steeds in detail waarom mensen handelen zoals ze handelen. Vaak is "voorbestemming" een leidmotief: het handelen van mensen is gedetermineerd door machten die we niet kennen. Ze handelen zus en zo omdat dat zo bepaald is, en zodra je je eigen "levenslijn" kent is het ook maar beter om daar langs te bewegen, anders word je maar ongelukkig.

In de tweede plaats: Couperus schrijft levendige dialogen, en heeft oog voor vele details: kamer- en huisinrichting, kleding,stemgeluid en stembuiging.  

Deze twee karakteristieken weet hij op gelukkige wijze te combineren zodat de psychologie nooit verdampt in zweverige beschouwingen, en de dialogen nooit oppervlakkig worden.

Verzameld werk van L.Couperus. Deel 10 ontbrak.......

Van Oude mensen de dingen die voorbijgaan heeft een mooie spanningsboog. In de eerste hoofdstukken worden de leden van de uitgebreide familie één voor één geïntroduceerd. Elke persoon heeft een eigen verhaal en een eigen psychologie. Al gauw ontdek je dat er iets is met oude grootoma Ottilie en meneer Takma, een donker geheim dat ze al tientallen jaren meedragen zonder het te delen met kinderen en kleinkinderen. 

Toch zijn er flarden van die oude geschiedenis bekend, en grootoma Ottilies zoon Harold weet zelfs alles: hij heeft het Ding gezien in die nacht, en het heeft hem voor de rest van zijn leven getraumatiseerd.

Het geheim is bij al die mensen aanwezig, soms alleen voelbaar als een vage donkerte in het huis bij grootoma Ottilie, iets dat bedrukt en belast.

Stapje voor stapje ontdek je wat er gebeurd is in dat eenzame huis op Java. Meesterlijk beschrijft Couperus wat het geheim doet met de kinderen en de kleinkinderen. De reacties verschillen van onverschilligheid en afzijdig houden tot gedoemd zijn om de schuld mee te dragen.

Wat het verhaal stuwt is ook nu  herkenbaar en actueel: liefde en passie, haat, overspel, moord, schuldgevoel en wroeging.

En ook in dit verhaal is er weer het onontkoombare: oma Ottilie, de dochter van grootoma Ottilie, erft van de oude heer Takma maar zal dat kapitaal verkwisten met haar geliefde zoon Hugh.  Lot en Elly, net getrouwd, moeten toch apart hun eigen levenslijn volgen om elk gelukkig te kunnen worden. 

Enkele hoofdpersonen nemen hun levenslijn in eigen hand: Stijn verlaat zijn vrouw, oma Ottilie, na twintig onmogelijke huwelijksjaren. Kleindochter Ottilie heeft haar eigen leven opgebouwd in Frankrijk, in vrije liefde samenwonend met de Italiaanse officier Aldo. Voor haar geen knellende banden van een huwelijk. Hun levensstijl geeft Lot en Elly, hoewel getrouwd, de ruimte om elkaar vrij te laten.

Verhalen vertellen

In januari heb ik vier zaterdagen besteed aan de basiscursus verhalen vertellen. Al enige tijd liep ik met het idee rond om zoiets te gaan doen. Ik heb altijd met plezier verhalen verteld: bijbelverhalen op de kinderclub van Dabar, fantasie verhalen toen de jongens klein waren. Maar er was toch een zetje nodig om echt aan de slag te gaan. Dat zetje kwam toen mijn schoondochter enthousiast reageerde op mijn plan: Dan gaan we met zijn tweeën !

Er blijkt een ruim aanbod te zijn in cursussen voor verhalen vertellen, Ik heb nog even geaarzeld om naar een cursus van Pete Pronk te gaan. Hij doet ook veel aan stemexpressie en dat leek me wel wat. Maar Amsterdam is toch een eind reizen, en toen we ontdekten dat de Vertelacademie een basiscursus gaf op de Verhalenboot in Zwolle was de keus snel gemaakt.

De Verhalenboot in Zwolle

Met zijn twaalven, de maximale groepsgrootte, zijn we onder leiding van verhalenverteller Rudolf Roos  aan de slag gegaan.

De rode draad die door de hele cursus loopt is beeldend vertellen: leef je in je verhaal in, zie de beelden van je verhaal voor je. 

Op de eerste zaterdag hebben we aandacht besteed aan de verhaalstructuur en aan leidmotieven. Veel verhalen kennen de volgende opbouw:

1. Introductie: de hoofdpersonen, de omstandigheden, de setting
2. Motorisch moment: er gebeurt iets dat het verhaal in gang zet, spannend maakt. De luisteraars gaan zich afvragen: Hoe gaat dit aflopen ?
3. Climax: het hoogtepunt van het verhaal
4. Afloop: de ontknoping  
5. Eindbeeld: een laatste en korte afronding van het verhaal

We moesten steeds weer deze structuur aanbrengen in onze verhalen, en bij elk onderdeel een tekening maken. Aan dat laatste heb ik een broertje dood, dus heb ik vooral beelden in mijn hoofd gecreëerd. Een nuttige oefening !

Ook hebben we de leidmotieven besproken.Die geven een globale aanduiding van waar het om draait in het verhaal: de opdracht, de speurtocht, onrecht, het onbereikbare, de list. Hier vind je er een heleboel. Ik heb nog niet zo veel nuttigs kunnen doen met leidmotieven.

Op de tweede zaterdag zijn we begonnen met oefeningen voor je houding en mimiek: hoe sta je, hoe maak je je stem los, hoe laat je emoties zien ?

Daarna hebben we uitgebreid geoefend met opkomen: wat doe je allemaal voordat je begint met de eerste zin van je verhaal ? Daar had ik nog nooit over nagedacht. Maar het is wel het bepalende moment voor het publiek om te gaan luisteren en het is dus belangrijk om contact met je luisteraars te maken. Er de tijd voor nemen is noodzakelijk, maar ook eng. Twintig seconden duren heel lang.

Op de derde zaterdag stond  het perspectief centraal: vanuit welke persoon vertel je het verhaal ? Vaak is dat "de alwetende verteller" die in de derde persoon enkelvoud vertelt over de hoofdpersoon en diens belevenissen.

Maar je kunt ook vanuit de hoofdpersoon in de "ik" vorm vertellen, of vanuit een andere persoon, of zelfs vanuit het perspectief van een voorwerp.

In de roman Specht en Zoon van Willem Jan Otten wordt het verhaal verteld door de lijst van een schilderij. Dat was voor mij de inspiratiebron om het oefenverhaal te vertellen vanuit het perspectief van het huis waarin het verhaal zich afspeelde.

De vierde zaterdag was de dag van de meesterproef: het vertellen van een eigen vooraf gekozen verhaal. 's Ochtends hebben we proefgedraaid in kleine groepjes, en daarna volgde een generale repetitie met docent Rudolf. Door de feedback konden we -soms nog forse - aanpassingen doen in onze verhalen.
Ik had gekozen voor De Soepsteen, een volksverhaal dat al honderden haren lang in heel Europa in allerlei varianten wordt verteld. Ik moet eerlijk zeggen dat zo'n officieel vertelmoment voor de groep heel spannend is, ondanks mijn presentatie-ervaring.

De komende tijd gaan schoondochter en ik ons eigen familie-podium creëren. We hebben beiden veel lol gehad en willen doorgaan met vertellen. Net zo als het beoefenen van een sport of het bespelen van een muziekinstrument moet je dit gewoon regelmatig doen als je er beter in wilt worden.

Film: Interstellar (2014)

Gisteravond met de jongens en hun vrienden naar Interstelllar geweest in de JT bioscoop in Deventer. Een prettige plek voor een avondje film: de auto raak je gemakkelijk kwijt in de parkeergarage onder de Boreel en de bioscoop heeft ruime stoelen en een gezellige en grote lounge.

Interstellar is de nieuwste blockbuster van Christopher Nolan, die in de afgelopen jaren ook al successen scoorde met o.a. de Batman / Dark Knight cyclus (2005 - 2012) en Inception (2010).
Interstellar heeft mijn hooggespannen verwachtingen waargemaakt: een bijna drie uur durende vertelling waar verhaal en beelden prachtig samenvloeien. De spectaculaire acties zijn schitterend en houden je op het puntje van je stoel, en de verhaallijn is pakkend en emotioneel overtuigend. Die combinatie kom ik zelden tegen: veel actiefilms hebben de diepgang van een schoteltje water wat betreft verhaallijn en emotie.

Anne Hathaway en Matthew McConaughey als Amelia Brand en Joseph Cooper

 Voormalig NASA piloot Cooper is boer geworden: de tijd van ruimtevaart en technische hoogstandjes is voorbij: er moet voedsel worden geproduceerd. Dat wordt steeds moeilijker door de droogte: immense zandstormen teisteren de eindeloze maisvelden. Dorpen en steden raken bedolven onder het zand en de mensen vluchten voor het uitzichtsloze natuurgeweld.
Murph, het dochtertje van Cooper, denkt dat er een geest op haar kamer is die contact met haar probeert te krijgen. Haar vader probeert haar met wetenschappelijke argumenten van die overtuiging af te brengen, totdat hij na een zandstorm in het naar binnen gewaaide zand patronen ontdekt. Het zijn gps-coördinaten en daar wil Cooper meer van weten. Na een urenlange autorit arriveert hij in het holst van de nacht  op de aangeduide plek en ontdekt er een geheime NASA-lokatie. Professor Brand, bejaard fysicus, en zijn dochter geven er leiding aan een uiterst geheim project: Bij Saturnus is een zwart gat ontdekt en de NASA vermoedt dat een buitenaardse intelligentie dit als ontsnappingsmogelijkheid aanbiedt aan de mensheid:  Via het zwarte gat kunnen andere planeten worden bereikt. Dr.Brand vraagt Cooper om als ervaren NASA-piloot het ruimtevaartuig te gaan besturen. Coopers dochter Murphy vindt het afscheid verschrikkelijk maar Cooper vertrekt. Wanneer het ruimtevaartuig terugkomt  weet niemand. Ook is het niet duidelijk hoe oud Cooper dan zal zijn, want bij het zwarte gat gedraag de tijd zich anders dan op aarde.  Een ware ruimte-Odyssee begint......

Het zwarte gat Gargantua en de eerste  planeet

Christopher Nolan weet op een knappe wijze ingewikkelde thema's in zijn films te behandelen. In de Batman / Dark Knight cyclus zijn dat de vragen rond moraliteit en goed en kwaad. In Inception verkent hij een wereld waarin dromen gedeeld worden.
In Interstellar is tijdreizen het centrale thema: wat gebeurt er wanneer onze levens  niet even snel verlopen en een vader jonger blijkt te zijn geworden dan zijn dochter ? Wat bedoelen we precies met verleden, heden, en toekomst ? Deze vragen spelen zich noodzakelijkerwijs af in een kosmische setting omdat tijdreizen alleen mogelijk zijn in  extreme natuurkundige omstandigheden zoals je die aantreft bij zwarte gaten. Nolan heeft het tijdreizen prachtig verfilmd. Zowel de statische beelden van het zwarte gat Gargantua, als ook de zenuwslopende tijdreis door het bijbehorende wormgat zijn van grote artistieke klasse.
Nolan laat Cooper na zijn passage door het wormgat in een vreemde wereld belanden, waar de tijd een fysieke dimensie heeft aangenomen: het verleden is als  continuüm zichtbaar. Nolan bouwt hier verder met verbeeldingen die ook in Inception al aanwezig zijn en hier verder worden ontwikkeld en uitgewerkt.
In de Scientific American staat een interessant interview met Kip Thorne, de fysicus die Nolan geadviseerd heeft over o.a. de wetenschappelijke vragen rond zwaartekracht en zwarte gaten.

De verhalenverteller Nolan is al even overtuigend als de verbeelder. Het "grote" thema van de redding van de mensheid en het "persoonlijke" thema van de vader die zijn kinderen weer wil zien zijn in evenwicht.
Het mooist tref je dat aan op het eind van de film waar Cooper aan zijn passage door Gargantua begint en Murph in haar oude kamer op zoek is naar de verklaring van het raadsel terwijl elk moment haar broer terug kan komen. Minutenlang wisselen de beide verhaallijnen elkaar af, en beide zijn even spannend en echt.
Beide verhaallijnen hebben ook emotionele diepgang. Bij Cooper zit dat in zijn verlangen om zijn kinderen weer terug te zien. De scene waarin hij na het eerste planeetbezoek de videoberichten van zijn kinderen bekijkt laat dat in de close up van zijn gelaat en de mimiek krachtig zien. Ook de slotscene waarin hij zijn oud geworden dochter terugziet met haar kinderen en kleinkinderen raakt me

Moestuin 2014

Er was dit jaar weer van alles te beleven in de moestuin, het is steeds anders. Zo bleken de spinazie en de sla er dit jaar geen zin in te hebben. De spinazie kwam zelfs niet eens goed op. Dat maakt me achterdochtig: mankeert er iets aan de grond ? Ik ga maar weer eens een grondmonster laten analyseren. De sla werd belaagd door de slakken, en ik heb geen slakkenkorrels gestrooid. Ik haal van mei tot juli elke twee weken slaplantjes op de markt in Epe. Daarvan zijn er heel wat opgepeuzeld...

In februari heb ik met grindtegels paden aangelegd en daarmee de moestuin verdeeld in groentenbedden van anderhalf bij ruim vier meter. Daardoor kun je gemakkelijk en comfortabel overal bij komen,  en houdt je de paden nagenoeg onkruidvrij. Op de meeste groentenbedden heb ik mulch gestrooid. Ik ben heel tevreden over die werkwijze. Het houdt de grond vochtig, en onkruid krijgt minder kans. Volgens de boekjes moeten de regenwurmen het ook op prijs stellen, maar dat merk ik nog niet zo.

Dit jaar ontdekte ik bij een familielid de oplossing voor het opbinden van tomaten op de koude grond: met tomatenprikkers, spiralen van 1.50m waar de tomaten langs kunnen groeien. Elke week de top van de plant invlechten, en klaar is kees.Maar dan moet je er wel vroeg bij zijn, en dat was ik niet. De plant is dan niet meer goed te winden, en dan krijg je het ook niet op orde. Volgend jaar zet ik de tomatenprikkers dus zo snel mogelijk bij de nog jonge plantjes.

Om de luis uit de tuinbonen te houden heb ik dit jaar meerdere keren met de bekende mix van spiritus en groene zeep gespoten. Dat werkt goed, en de oogst was dan ook naar tevredenheid.

Ik had vorig jaar poters van twee oude aardappelrassen achtergehouden. Die hebben het uitstekend gedaan. Hier onder zie je paarse piepers. Ik ken de naam van het ras niet. Ze zijn niet verkleurd, dit is de natuurlijke kleur. De smaak is prima. Ik heb er een ovengerecht van gemaakt in combinatie met rode kool, en dat heeft ons goed gesmaakt, ik heb althans geen klachten gekregen. Van schoonvader (akkerbouwer in hart en nieren, heeft altijd pootaardappelen geteeld) krijg ik altijd 50 poters van topkwaliteit en die aardappelen zitten nog in de grond. Er lijkt hier en daar vitoftera in te zitten, vervelend, de aardappelen rotten dan snel weg.

In de kas is het nu ook volop oogsttijd. De komkommers doen het altijd wel goed. Vanaf begin juni tot ver in augustus hebben we kunnen oogsten. Ik kreeg de tip om in juli een tweede ronde met jonge komkommerplanten te beginnen, zodat je ook in de nazomer nog kunt oogsten. Idee voor volgend jaar.
We hebben een tiental paprikaplanten. Die leken er geen zin in te hebben: ze groeiden tergend langzaam en bloeien: ho maar. Tot in augustus: toen kregen ze een groeispurt, gingen bloeien, en zoals je ziet zitten er  mooie paprika's aan te komen.
Ook met de tomaten gaat het uitstekend. Ze worden heel groot en zijn niet rond, maar opgebouwd uit partjes. De smaak is prima, en ik ben in de keuken druk aan het experimenteren met zelfgemaakte pastasaus van verse tomaten.

De bessenoogst was dit jaar normaal. Wat ik niet had verwacht was de grote opbrengst van bramen en frambozen. We hebben inmiddels de bramen zo ongeveer binnen, en de frambozen zijn nu zover. We maken schalen vol met bramensap en frambozensap en hebben dus smakelijke toetjes deze weken.

Last but not least: de sperciebonen op stok. Eigenlijk een vergissing, ik had snijbonen willen hebben en heb bij de Welkoop niet goed  op het etiket gekeken. Ze wilden eerst niet ontkiemen en ik heb dus een tweede ronde gepoot. Ook die kwamen maar gedeeltelijk op. Maar altijd nog genoeg voor volle  emmers.

Big Data, sensors, en privacy

Vorig jaar heb ik het boek De Big Data revolutie besproken. In het boek wordt op onderhoudende en duidelijke wijze uitgelegd wat Big Data is en welke gevolgen het heeft, bijvoorbeeld voor je privacy.
In het kort: Big Data analyse is het doorzoeken van grote hoeveelheden gegevens naar verbanden tussen grootheden. Veel interesse gaat uit naar het opbouwen van profielen van mensen en hun gedrag, maar ook wordt Big Data onderzoek toegepast bij het optimaliseren van onderhoud van auto's en machines, het verbeteren van voorraadbeheer, of het analyseren van geologische data.
In Big Data onderzoek worden statistische analyses gedaan waarbij de correlaties tussen grootheden worden vastgesteld. Wanneer de correlatie hoog  is, kan er sprake zijn van een interessant verband, maar hier is de vakkennis van de zogenaamde data scientist van groot belang. Niet  elke hoge correlatie duidt op een zinvol verband. Statistici spreken dan van spurious correlations, en in dit artikel wordt er stevig de draak mee gestoken.

source: http://www.bestthinking.com/trendingtopics/science/applied_science/materials_science/wearable-flexible-stretchable-electronics-promise-much-including-inevitable-problems

In dit artikel wil ik ingaan op een ontwikkeling die al enkele jaren aan de gang is: sensors worden steeds goedkoper en worden daarom steeds meer toegepast voor het genereren van Big Data. En dat heeft grote gevolgen voor onze privacy.
Enkele voorbeelden van innovatieve toepassingen van sensors die de laatste jaren op de markt verschenen zijn:

• Hier kun je lezen hoe auto's meer en meer worden volgestopt met sensoren. De analyse van al die gegevens wordt op verschillende manieren gebruikt: voor het personaliseren van het rijgedrag van de auto, voor onderzoek naar het ontstaan van files, en.... voor het goedkoper maken van je autoverzekering
• Fairverzekering biedt zo'n autoverzekering aan: een kastje in je auto verzamelt gegevens over je rijgedrag, en geeft je een score groen, oranje, of rood. Bij groen krijg je de meeste korting, bij rood niets.
• Over de slimme meter die je electriciteits- en gasverbruik meet is veel te doen. De huidige stand van zaken is dat niemand een slimme meter hoeft af te nemen, en dat het uitlezen van de meter aan strenge regels gebonden is. 
• Meer en meer apparaatjes meten je gezondheid en je fitness. Fitbit polsbandjes meten je lichaamstemperatuur,je lichaamsactiviteit overdags en in je slaap, en via je smartphone worden die gegevens voor je bewaard door Fitbit zodat je trendanalyses kunt gaan doen, of je huisarts kunt verrassen met kant-en-klare grafiekjes over je gezondheid. En misschien wil Fitbit er ook wel iets mee doen.....
• Nog een stapje verder gaan de stretchable electronics die in kleding kunnen worden verwerkt, of zelfs in je lichaam kunnen worden geplaatst, voor nauwkeurige metingen van allerlei biometrische waarden.

Wanneer we gesteld zijn op onze privacy zullen we nu in actie willen komen. Maar wat gaan we doen ? Al in de jaren 80 zijn de basisspelregels voor privacy vastgesteld. De versie van de OECD is het meest bekend geworden (zie hier de revisie van 2013), en vormt de basis voor de privacywetgeving in de EU en de VS. De  Wet Bescherming Persoonsgegevens (WBP) is de Nederlandse invulling van de EU privacy richtlijn uit 1995. Momenteel werkt de EU aan een nieuwe Data Protection Regulation  die bindend wordt voor alle lidstaten en de nationale privacy wetten zal gaan vervangen. Aan wetten ontbreekt het ons niet.

Een belangrijke privacy bouwsteen voor burgers is het toestemmingsmechanisme, dat in alle privacywetgeving voorkomt. We kennen het allemaal in de vorm van het "I accept" vakje dat we moeten aanvinken bij het installeren van software.
Het is een mooi voorbeeld van de beperktheid van dit mechanisme. Die zit 'm ten dele in ons eigen gedrag: we zijn vaak te lui en te hebberig om lange privacy statements te lezen, en accepteren de voorwaarden blindelings. Maar er is ook een forse asymmetrie in macht en kennis tussen grote marktpartijen en individuele burgers. In je eentje wordt het een lastig gevecht met Amazon of met Google....
Een volgend bezwaar is dat het bijhouden van privacy-afspraken met zoveel verschillende partijen met wie je op internet zaken doet een onbegonnen werk, het zijn er te veel.
Tot slot blijkt dat privacybewaking bij Big Data lastig is omdat het toestemmingsmechanisme vaak in werking treedt bij de datacollectie. Maar Big Data analyse gebruikt nou juist op een later moment meerdere al bestaande gegevensverzamelingen zonder goed aan te kunnen geven naar welke verbanden gezocht wordt, en zonder dat bekend is wie de oorspronkelijke data-eigenaren zijn.

De conclusie is dat privacybewaking op individueel niveau niet goed werkt. Gelukkig is dat niet het einde van het verhaal. De laatste jaren is er een duidelijke bewustwording aan de gang bij overheden, en grote groepen burgers organiseren zich en gebruiken hun recht op privacy om juridische procedures aan te spannen tegen multinationals die het met de privacy niet zo nauw nemen.
Bij de nu lopende revisies van de privacy wetgeving wordt veel meer aandacht besteed aan de verantwoordelijkheden van de data-verwerker. Deze moet kunnen aantonen dat er een goede risico-analyse is uitgevoerd van de dataverwerking, dat er goed werkende privacy maatregelen zijn getroffen, en dat de beveiliging van de gegevens op orde is.

Verschillende landen binnen de EU zijn onderzoeken gestart naar privacy bij Google. Ons College Bescherming Persoonsgegevens heeft in november vorig jaar vastgesteld dat de privacyvoorwaarden van Google in strijd zijn met onze WBP.
Ín Nederland alleen al zijn de afgelopen maanden meer dan vierduizend verzoeken ingediend bij Google om links naar privacy gevoelige gegevens te verwijderen.
In de USA wordt achterdochtig gereageerd op de nieuwste gadgets van Amazon, de Fire Phone, de cloud browser Silk, en de drone pakketdienst Prime Air,  omdat die een gevaar vormen voor de privacy van de Amerikaanse burgers.
Willen we onze privacy beschermen ? Wees dan alert, en bundel de krachten.