Passion-Epe 2019: share your talents !

Goed nieuws, mensen ! Groen licht voor de Passion-Epe 2019, opnieuw in de Grote Kerk, op donderdag 18 april. Evenals vorig jaar is er eerst de Witte Donderdag Avondmaalsviering.

Afgelopen dinsdag zijn Wouter Kamp en ik bij de Raad van Kerken - Epe geweest om de plannen te bespreken. We zijn het snel en goed eens geworden. We gaan weer te werk op dezelfde manier als vorig jaar:

• de Raad van Kerken is opdrachtgever en eindverantwoordelijke
• de werkgroep Passion-Epe is verantwoordelijk voor alle uitvoerende taken.

Ik ben heel tevreden met deze aanpak. De Raad van Kerken is wat mij betreft een waardevol platform voor de dorps-presentatie van missionaire en diakonale activiteiten. Waarom zouden we de mensen vermoeien met onze onderlinge kerkelijke verschillen ? Ik denk aan de marketing slogan Intel Inside op de laptop: dan weet je welke rekenkracht er in je computer zit. RvK inside gaat wat mij betreft net zoiets oproepen: Aha, iets goeds van de Eper kerken !


Hekwerkbanner van de Passion-Epe 2018 bij de Grote Kerk

Om het tot een geweldige avond te maken hebben we jouw talenten nodig ! Er zijn allerlei grote en kleine taken te vervullen, dus laat iets van je horen. Ik noem een paar zaken waar speciale talenten voor nodig zijn:

• Wie is er goed in lichtshow ontwerp ? Het afgelopen jaar hadden we al een prachtig verlichte kerk dankzij een eenvoudige set kleurenspots. Daar valt meer uit te halen !
• Wie heeft er akoestisch inzicht in de galm-effecten van de Grote Kerk ? De verstaanbaarheid van de songs liet vorig jaar te wensen over. Dat effect is niet overal even sterk of zwak. Directe en indirecte gereflecteerde geluidsgolven vermengen zich en dat vermindert de verstaanbaarheid van de liedteksten.

De fraai verlichte kerk tijdens de uitzending van de Passion

• Wie wil de werkgroep versterken ? We hebben nog twee vrijwilligers nodig om de taken goed te kunnen verdelen. Elk werkgroeplid wordt verantwoordelijk voor een taakgebied, zoals PR, Techniek, Gebed, Financiën.
• En last but not least: de kerkinrichting en crowd logistics. Sommige bezoekers zitten graag op de grond of op kussens, maar worden liever niet koud. En anderen geven de voorkeur aan een stoel. Hoe combineren we dat handig ? En dan moet het ook nog eens snel op te zetten zijn want we hebben een halfuur na afloop van de Avondmaalsdienst....

Elk talent is welkom dus ! egbertdijkgraaf@gmail.com en woutermichielkamp@gmail.com

Najaarsretraite abdij Tongerlo

Hoe was het, zeker goed tot rust gekomen ? is de veel gestelde vraag wanneer ik weer terug ben na een abdijweek.
Zeker, die rust is er volop te vinden. Dat het mij om meer gaat dan rust alleen heb ik al eens eerder proberen te beschrijven, zie mijn verslag van twee jaren geleden.
Elke dag om kwart voor zeven zit ik in de koorbanken voor het ochtendgebed. Het geeft een rustig begin van de dag. Het zingen van de psalmen, het aanhoren van de lezingen, en de stiltemomenten maken dat je je kunt openstellen voor God. Ik raak steeds meer gehecht aan dat uur.
Na het ontbijt werk ik een paar uur, en dan is het al weer tijd voor de mis. Elke dag een avondmaalsviering, dat is een protestant niet gewend. Hier gebeurt het gewoon, ik doe er aan mee, en de goede gewoonte slijt in. Dat is ook de bedoeling, waardevolle dingen moet je je door veel oefenen eigen maken.
De middagen besteed ik aan wandelen en spelen op het magnifieke abdijorgel. Wat een juweel is dat ! Ik neem steeds een stapel orgelliteratuur mee en speel er uren vol. Bezoekers van de kerk blijven vaak even luisteren, orgel en fysieke ruimte vormen een gelukkige combinatie die ik zelden tegenkom.
Aan het eind van de middag zijn de vespers, gevolgd door het avondeten. De avond besteed ik weer aan enkele uren werk, en daarna is er een gezelligheidsmoment met een abdijbiertje voor de liefhebbers.

Elke week in de abdij heeft weer zijn eigen bijzondere dingen. Deze keer heb ik genoten van een huiskamerconcert van één van de gasten: de Japanse Miho Kurihara.

Ze had in de tafelgesprekken al verteld dat ze pianiste was. Ze was voor een tournee in Europa en verbleef ook een week in de abdij. Aan het eind van de week speelde ze een uur lang op de vleugel van de abdij, op een sfeervolle plek: één van de zoldervertrekken, met prachtig gebinte.
Het programma bevatte o.a. enkele Japanse composities. Die hadden een modern klankidioom - waar ik vaak van houd - en tegelijkertijd iets eigens, iets sprookjesachtigs, het deed me denken aan Ravel.

Met haar toestemming plaats ik een deel van een pianoconcert dat ze gaf in de Poolse ambassade. Het stuk is geschreven door de Japanse componiste  Minako Tokuyama en het heet Musica Nara. Uit de beschrijving:
Musica Nara the music of Nara, or the music of one's home. Nara was once Japan's ancient capital, where the dawns and dusks were greeted by the ringing of temple bells. Guided by the slight and fluttering flight of a butterfly from the past, ancient Nara is revived once again.
The tempo quickens as the piece progresses, and within the notes begin to dance the Guardian Deities of the Children, the busy Running Priest, the Laughing Buddha, the comical demon Obstinacy, and the brave Deva King, all summoned into the present. 
However, with the definitive strike of a great bell, the tempo suddenly returns to the original speed, and with one stroke time has returned to the past. 

Vrolijke Bach

Waarom is het toch zo heerlijk om Bach te spelen ? De vrolijkheid spat er soms vanaf. Vorig jaar heb ik de Gigue in G (band 9) ingestudeerd. Dat kost me maar zo enkele maanden, want mijn tempo ligt niet hoog meer. Bovendien krijgt de piano meestal voorrang. Maar goed: dit stuk in te studeren was een al lang bestaande wens van me.

Het is voor mij exemplarisch voor de vrolijke en de geniale Bach. Hoe krijg je zoveel levenslust binnen zulke strenge regels voor de vorm ? Een Gigue is een snelle barokdans in een ternaire maat, hier 12/8. Het begint in de linkerhand, dan volgt de rechterhand, en uiteindelijk komt de pedaalpartij erbij die met de voeten gespeeld wordt. Alle melodische lijnen dansen dan door elkaar heen, en je moet haast oppassen dat je voeten niet in de knoop raken !

Er volgen verbindende passages met mooie echo-effecten op de manualen, en opnieuw wordt het thema uitbundig in alle liggingen gespeeld. Dat lijkt zo maar door te kunnen gaan, en dan is er toch onverwacht het slotakkoord.
In de bijgevoegde YouTube is dat mooi te horen en te zien. Het is in de Our Lady of the Angels in Los Angeles opgenomen, een voor mij onbekende kerk. Zowel het handen- als het voetenwerk is mooi te volgen, en de muziek is natuurlijk absolutely fabulous.

New Wine zomerconferentie

Die hebben we weer gehad: een week lang kamperen in het hartje van de zomer op het Walibi evenementen-terrein met 3400 andere christenen. Hoe halen we het in ons hoofd ! Waarom niet gewoon naar de Spaanse kust, of een trektocht in Noorwegen?
ik zie de NW-zomerconferentie als een combinatie van een summerschool en een festival. Je gaat naar een summerschool om een passie te delen: om samen met anderen iets artistieks te doen, een sport te leren, te gamen, you name it, en van en met elkaar  te leren. Op een festival is het de muziek die samenbindt.

Wij zijn de afgelopen week bij elkaar geweest om als christenen te groeien. Bij New Wine zijn er twee belangrijke groeigebieden: de lofprijzing van God, door het zingen, en het elkaar helpen en geholpen worden door het ministry-gebed.
Elke ochtend en avond is er een samenkomst die begint met een halfuur worship op de diverse podiums: vier voor de kinderen, twee voor jongeren, en één voor de volwassenen. Wat heb ik van dat zingen en spelen genoten !
Na de worship volgt de toespraak, zeg maar: de preek. Bij de volwassenen werden die gegeven door Gary Best, teamleider van de Vineyard Churches in Canada. I like that man. Goede bijbelse training gecombineerd met humoristische anecdotes en understatements, dat kan ik wel op prijs stellen.
Twee dingen neem ik mee:

• zijn oproep to step into the story of Jesus heeft mijn hart wel geraakt. De belangrijke keuzen in je leven moet je soms weer opnieuw "bekrachtigen". Dat werd nog eens extra benadrukt door de toespraak van Otto de Bruine op dinsdagavond. Ik kan me voorstellen dat sommige aanwezigen zijn verhaal niet konden volgen, maar voor mij was het precies pas, maatwerk zogezegd. Toen de wat ongebruikelijke oproep kwam om naar voren te komen, te knielen, en je opnieuw toe te wijden aan de levende Heer ben ik samen met vele anderen naar het podium gegaan om gebed en zegen te ontvangen.
• Gary Best moedigde ons aan om heel concreet te zijn in het volgen van Jezus, en om daarbij gewoon maar aan de slag te gaan met to do what Jesus did. Als volwassenen zijn we dat verleerd. Kinderen zijn daarin veel initiatiefrijker, die schamen zich niet voor een foutje.

Na de toespraak is er ministry-gebed, in een meer informele setting. Diegenen die andere dingen willen gaan doen kunnen weggaan. Een speciaal ministry-team is beschikbaar bij het hoofdpodium om met je te bidden, als je dat wilt. Dat gebeurt steeds samen met een duo van het ministry-team. Er gebeuren daar prachtige dingen. De mensen worden er door getroost, en soms zijn er genezingen. In de laatste samenkomst aan het eind van de week op vrijdagochtend mogen een aantal mensen hun verhaal vertellen. Ontroerende voorbeelden van herstel, genezing, en het vinden van innerlijke rust.

Ook dit jaar had ik weer een vrijwilligerstaak. Evenals vorig jaar was dat de teamleiding van het beamteam, dat verantwoordelijk is voor alle projectietaken bij de verschillende podiums. Met zijn dertienen hebben we de klus geklaard. Aan het begin spannend: we waren met vier ervaren mensen en negen onervaren. Na de eerste dag viel de spanning al weg: Dit kunnen wij ook ! was de reactie. Ik heb genoten van de groei van het team: de toenemende handigheid in het bedienen van de apparatuur en de software, maar vooral in het voor elkaar opkomen. Bij meerdere gelegenheden moest er ter plekke worden gebeamd op extra lokaties. Ik stuurde dan een groeps-sms'je rond. Steeds waren er wel een paar teamleden die binnen enkele minuten reageerden en de klus gingen klaren. Top !

Theater: De nieuwe man

Afgelopen woensdag naar het muziektheater "De nieuwe man" geweest. Even buiten Appingedam, bij een oude steenfabriek, met een schitterend uitzicht over het wijdse Groninger land, de plek van mijn schoonfamilie.

Locatie De Nieuwe Man foto: Jos Hendrix

Via een smal weggetje arriveren we tegen achten bij de voormalige steenfabriek, nu een caravanstalling. De grote schuur is volledig beschikbaar als ontvangstruimte, en er zijn statafels en natuurlijk barretjes waar nu koffie beschikbaar is met Grunneger kouke. Aan het gebinte zijn ingenieuze draaimolens opgehangen met een beamer aan het ene eind, en projectieschermpjes aan het andere eind. Er worden historische filmfragmenten op getoond van de scheepsbouw in de provincie Groningen.
Na een poosje mogen we naar de tribune en tegen halfnegen begint het toneelspel. Het decor is opnieuw heel creatief in elkaar gezet. Er zijn twee verrijdbare mini-podiums gemaakt in de vorm van platte wagentjes op een twee spoorbaantjes. De wagentjes kunnen naar het publiek toe bewegen, en er weer vandaan. Ook kun je "dwars oversteken" van het ene wagentje naar het andere wagentje via een soort perron tussen de beide spoorbanen in. Echt een vondst: het maakt het smalle en diepe decor langs de vaart heel levendig, dialogen zijn beurtelings vlak bij de eerste rij, en dan weer achteraan. Punt gescoord !

Het muziektheater is een bewerking van het gelijknamige boek van Thomas Rosenboom. De cast bestaat uit professionele acteurs en uit vrijwilligers uit de regio. En dat geeft het muziektheater natuurlijk die heerlijke lokale charme.
Het verhaal berust op een historische kern. In het nabijgelegen Wirdum probeert Berend Bepol, eigenaar van een scheepswerf aan het Damsterdiep, zijn bedrijf door woelige tijden heen te loodsen. Het is niet meer zoals vroeger: arbeiders gaan hun rechten opeisen, orders komen niet meer vanzelf binnen, en zijn werf lijkt te klein voor de steeds groter wordende schepen.
En daarnaast is er natuurlijk zijn dochter Ilse, nog steeds ongetrouwd. Bepol besluit met één handige zet beide problemen aan te pakken: zijn meesterknecht Niesten moet zijn schoonzoon en zijn opvolger op de werf worden. Maar Niesten is geen man om zich voetstoots te schikken in de plannen van zijn broodheer....
Dit is het verhaal dat in grote lijnen ongewijzigd wordt overgenomen. En ik heb er met veel plezier naar gekeken en geluisterd.
De botsende karakter van Niesten en Bepol vind ik heel overtuigend gespeeld. Bepol praat en praat, en Niesten volstaat met een blik en een enkel woord. Hun communicatie zit vol conflicten: Bepol wil iets zonder zich af te vragen of Niesten dat ook wil, en Niesten is er de man niet naar om zich te schikken, heeft een eigen program: er moet een zeesleper worden gebouwd. De tomeloze ambities van Niesten wekken Bepols jaloezie en achterdocht.
Daarnaast zijn ook de huwelijksperikelen mooi gespeeld. Ilse heeft haar tijd nodig om Niesten te willen. Maar als het huwelijk er dan eindelijk is, blijkt hij daar geen tijd voor te hebben. Ilse probeert hem op allerlei manieren te verleiden, maar hij is hard als beton en kent maar één passie: Achter de diek, doar ligt een andr'e wereld, achter de diek begint 't oaventuur.

Boek: Vaslav - Arthur Japin

Toen ik middelbare scholier was, werkte ik een zomer lang om een hifi-installatie bijeen te sparen, zo noemden we dat toen. Ik kocht een prachtige Lenco platenspeler, met prima boxen. Er kwamen ook LP's met klassieke muziek. Eén van de eerste was een opname van Le Sacre du Printemps van Strawinsky, en ik was meteen verslingerd aan deze balletmuziek. Ik vond het prachtig en shockerend tegelijkertijd, en kon me dus goed inleven in het verhaal op de achterkant van de hoes: een ballet van de danser en choreograaf Nijinsky dat een schandaal veroorzaakte bij de eerste opvoering in Parijs in 1913. Een prachtige reconstructie van die eerste uitvoering is in de YT onderaan te zien.

Vaslav Nijinsky in 1910

Ik was dan ook onmiddellijk geïnteresseerd in het nieuwe  boek van Arthur Japin: Vaslav, dat gaat over Nijinsky.

Arthur Japin staat hoog genoteerd bij mij. Met veel plezier heb ik Een schitterend gebrek (2003) en De overgave (2007) gelezen. In beide gevallen gebruikt Japin een historische kern om zijn roman op te bouwen. Dat is ook in Vaslav het geval:

Nijinsky is een wereldberoemd danser en choreograaf, de grote ster van de Ballet Russes onder leiding van Serge Diaghilev. Diaghilev en Nijinsky hebben een homosexuele relatie, totdat Nijinsky in 1913 plotseling trouwt met de Hongaarse grafin Romola Pulszky. Dat is voor Diaghilev reden om Nijinsky onmiddellijk te ontslaan. Er volgen moeilijke jaren omdat Nijinsky niet in staat is zelfstandig een balletgezelschap van de grond te krijgen. In 1916 verzoent Diaghilev zich met hem en hij danst weer mee in het Ballet Russes. Maar weldra openbaren zich de eerste tekenen van schizofrenie.Op 19 januari 1919 danst Nijinsky in Zwitersland in een benefietconcert voor het Rode Kruis. Het publiek is met stomheid geslagen door het raadselachtige optreden van Nijinsky. Op het eind spreekt hij de legendarische woorden: En nu is het kleine paardje moe om daarna nooit meer te spreken en te dansen. Zijn vrouw verpleegt hem en reist veel met hem langs psychiatrische ziekenhuizen tot aan zijn dood in 1950.

Japin bouwt met deze gegevens een magistrale roman op. Het heeft een mooie architectuur: de hoofd-tijdlijn van het boek is die speciale dag: 19 januari 1919. Daaromheen worden vier verhalen geweven:

1. Allereerst Peter, de Zwiterse bediende in het huishouden van de Nijinsky. Hij is van eenvoudige boerenkomaf en is diep onder de indruk van de grootse en in zijn ogen soms verdorven Nijinsky.
2. Daarna Diaghilev. We volgen de jaren waarin hij en Nijinsky minnaars zijn. Diaghilev is in de liefde heel onzeker over zichzelf en kan zich niet binden.
3. Vervolgens Romola. Ze aanbidt Nijinsky vanaf de eerste kennismaking in het Ballet Russes: de god van de dans. Vanaf het begin is ze zeker van haar zaak: dit is de man van haar leven. Ze zal hem tot het laatst verzorgen.
4. Tenslotte nogmaals Peter, die nu afscheid gaat nemen van zijn Lise. Nijinsky heeft een droom in hem wakker gemaakt, om over de grenzen van zijn ogenschijnlijk voorbestemde bestaan in de bergen heen te gaan kijken. 

Alle verhalen zijn liefdesgeschiedenissen, trieste liefdesgeschiedenissen zelfs: steeds blijken de geliefden elkaar niet te kunnen vinden of te kunnen vasthouden: door eigen onvermogen, door de tegenslagen van het leven, door het elkaar ontglippen.

Japin schittert ook hier weer door de ontelbare close-ups die het verhaal zo levendig maken. Zomaar enkele ervan die me zijn bijgebleven:

• de toenemende verwijdering tussen Vaslav en Diaghilev in Venetië
• de sfeer tijdens het huwelijksdiner van Vaslav en Romola
• de moeiten die de dansers zich getroosten wanneer ze onmogelijke prestaties eisen van hun voeten  
• de beschrijving van Vaslav die zich aan het schminken is voor zijn laatste optreden

Zangles

H. heeft de vorige keer voorgesteld om wat te gaan doen aan zingen en begeleiden. Dus pak ik een liederenbundel van de stapel en vertrek naar pianoles.
H. kruipt achter de piano en we zoeken een lied uit. We gaan meteen los: beiden zingen we uit volle borst en H. haalt de mooiste tierelantijnen uit de toetsen.

Maar dan begint het echte werk: Hoe adem ik eigenlijk ? Dat is niet zo best, ik ben een typische borstademer, maar een goede zanger ademt met de buik, om precies te zijn: met het middenrif. H. laat zien hoe dat bij hem werkt: inderdaad gebeurt er weinig met zijn borstkas, terwijl de buik stevig uitzet en weer terugzakt. Volgens hem is het niet alleen goed voor je zang, maar voor je totale welzijn. Als je goed kunt buikademhalen kun je je ook goed mentaal ontspannen. Dat klinkt aardig filosofisch, maar een muziekles van H. is dan ook alomvattend.
Ik krijg een envoudige oefening mee: 5 minuten op de grond of op bed gaan liggen, rechterhand op je buik en linkerhand op je borst, en dan buikademhaling gaan doen. Ik heb het inmiddels gedaan, en ik merk dat ik het heel bewust moet doen, de borstademhaling is diep ingesleten.

Het lijkt me aardig om hierover een YouTube instructie te vinden. Dat blijkt nog niet zo heel eenvoudig, totdat je de goede Engelse term te pakken hebt. Dat blijkt diaphragmatic breathing te zijn. Nederlandstalige varianten met middenrifademhaling of buikademhaling leveren nauwelijks iets op. Deze harmonicaspeler weet het leuk uit te leggen, en ook deze fleurige yoga meneer weet het kort en bondig te vertellen. Tot slot is dit een mooie anatomische les.

Terug naar de zangles: De uitspraak. Daar valt ook het een en ander te doen. Zingen is wat anders dan spreken, zegt H. De woorden moeten naar voren, en we oefenen elke klinker apart. Dat valt nog niet mee, al die spieren rond de mond en de lippen zitten ook al weer aardig vast. Maar zoals vaker houdt H. het praktisch: zingen kun je bijna overal doen, en ik zit toch elke dag in de auto ? Ook nu is een dagelijkse portie van 5 minuten voldoende om verder te komen. Dat maakt een wereld van verschil na een jaar. En kijk: dat spreekt me wel aan, want ik heb wel iets met de aanpak van de dagelijkse kleine stappen.