Op mijn verjaardag werd ik verrast met de nieuwste roman van de voor mij onbekende Ian McEwan. Blijkt hij één van de belangrijkste Britse schrijvers van na 1945 te zijn... Wil me niet kwalijk nemen Ian, ik heb van je roman genoten.
Toen ik het gelezen had wist ik niet goed hoe ik het plaatsen moest. Is het een dystopische roman, of een thriller, of een verhaal over intense liefdesrelaties? Ik geef de voorkeur aan het laatste. Maar voor de Engelstalige wiki is dat wellicht te klein: "Ian McEwan's What We Can Know is a philosophically charged, futuristic novel exploring knowledge, history, and human legacy". En daar valt ook wel wat voor te zeggen: dit is een rijk boek dat je op allerlei manieren kan pakken.
Deel 1 begint in 2119. Tom Metcalf, werkzaam bij de Universiteit van South Downs, reist door de Engelse eilandenarchipel voor zijn onderzoek naar de verloren gegane sonnettencyclus A corona for Vivien van Francis Blundy. Na een hevige klimaatcrisis en een grote tsunami is Engeland deels ondergelopen. Ook zijn er lokale kernoorlogen gevoerd waardoor de machtsbalans in de wereld verschoven is: Afrika is nu een wereldmacht.
Het verhaal spring terug naar 2014, naar een diner in het huis van Francis en Vivien Blundy. Francis brengt voor de eerste keer zijn sonnettencyclus A corona for Vivien ten ten gehore. Hij heeft het uitgeschreven op kostbaar leer, dat hij na afloop, oprolt en verzegelt, en aan Vivien geeft. Na die eerste keer wordt het gedicht nooit meer voorgedragen, maar het krijgt wel een cultstatus. De rol raakt zoek. Tom Metcalf gaat honderd jaar later op onderzoek uit. Deel 1 alterneert voortdurend tussen de gebeurtenissen rond het diner, en de zoektocht honderd jaar later.
Deel 2 is het dagboek dat Vivien vele jaren bijgehouden heeft. Ze legt op boeiende wijze haar belevenissen vast, nog voordat ze met Francis Blundy trouwt. Zo komen we te weten over een moord en hoe die Vivien tot haar besluit over de toekomst van het gedicht leidt.
Magistraal zoals McEwan in de huid van zijn hoofdpersonen kruipt. In de recensies die ik gelezen heb wordt vaak gewezen op het thema van de complexiteit van menselijke relaties. Daar is dit boek een prachtig voorbeeld van. Hij doet dat op een haast vanzelfsprekende manier, door gewoon te vertellen, en niet door het "te behandelen". Als vanzelf word je als lezer bij "grote vragen" gebracht: over trouw, schuld, vergeving, verantwoordelijkheid, sociale plicht, ethisch handelen.
Nadat ik het boek gelezen had heb ik ook de verfilming van zijn boek Atonement (2001) bekeken. Ook nu weer die gelaagdheid in het verhaal: er gebeurt heel veel dat niet gezegd wordt maar wat je je als lezer wel aan het denken zet. Waar is er dan verzoening, en kan dat door de beugel: die rechtvaardiging die Briony Tallis geeft van haar keus voor een happy end?
PS: In dit interessante interview beantwoordt Ian McEwan vragen over What we can know.
Geen opmerkingen:
Een reactie posten